Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Karluklar Kara Hanlılar’ı Moğollar’a şikayet etti...

“Karluklar Kara Hanlı (ve hatta belki Selçuklu) memurlarının zulümlerine maruz kaldı. Şikayetlerinin bir fayda sağlamadığını gören Karluklar, Balasagun’a gidip Hıtay Kür ‘Gür’ Hanı’na gördükleri zulmü anlattılar ve onu Maverau’n-nehr’in fethine teşvik ettiler. Bunun üzerine Kara Hıtaylar harekete geçti.

İlk önce Kara Hanlı Hükümdarı Sultan Mahmud’u 1137 yılında Hocend yakınlarında yenen Kara Hıtaylar, 1141’de de Selçuklu Sultanı Sancar’ı Semerkand civarında, Katvan Çölü’nde ağır bir mağlubiyete uğrattılar.

Kara Hıtaylar’ın bu başarılarında Karluklar da mühim bir rol oynadılar. Artık bu tarihten itibaren onlar Maveraun/nehr’de istedikleri gibi yaşadı.

Hatta evvelce kendilerinin uğradığı zulmü şimdi yerleşik halka yapmaya başladılar. Kara Hanlı Hükümdarı İbrahim b.Muhammed (unvanı Tamgaç Buğra Han), Karluklar’ın elini zulümden çekmeye çalıştı ise de başarı gösteremeyerek öldürüldü.(1156)

Yeni Kara Hanlı Hükümdarı Ali b. el-Hasan (ünvanı ilk önce Kök Sağun, sonra Çağrı Han) Karluklar’dan öç almak için başları Beygu Han’ı öldürttü.

Bunun üzerine Laçin Beğ, Beygu Han’ın oğulları ve diğer Karluk büyükleri 1158 yılında Harizim Şah İl Arslan’ın müdahalesi üzerine Karluk beyleri eski mevkilerini elde ettiler. Fakat Kara Hanlı hükümdarı Karluklar’ın davranışlarından memnun değildi. Herhalde onun ricası üzerine Kara Hıtay Kür (Gür) Han’ı Karluklar’ın Kaşgar taraflarına göç ederek oralarda çiftçilik yapmalarını emretti. Ancak bu emrin sonra geri alındığı veya uygulanmadığı anlaşılıyor. Çünkü Karluklar’ın 1160 yılında Keş, Saganiyan ve Tirmiz taraflarında yaşadıklarını ve Kara Hanlı 2. Mesud Kılıç Tamgaç Han’ın onlar ile savaştığını biliyoruz. Fakat bu tarihten sonra bir daha Karluklar’dan bahsedilmiyor.”

(Faruk Sümer, Eski Türklerde Şehircilik, S.66-67)