Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Halı ve kilim motiflerinde Şamanist izler var mı?

“Türk etnografya sanatını incelerken motiflerin derinliklerinde pek çok motifin (yanışın) eski Türk mitolojisi ve Altay yaradılış efsaneleri ile ilişkilerini buldum. Zaten eskiden beri biliyordum ki halılar, kilimler, işlemelerin üzerindeki motiflerin; aşiretlerin, boyların tarihlerini anlatmaktadır. Özellikle de bu etnoğrafik yapıtların üzerinde bulunan (im)ler bize çok mühim bir şeyler anlatmaktadır.

Uzun senelerdir üzerinde araştırma yaptığım bu etnoğrafik yapıtların kompozisyon özelliklerinde bir ayrıcalıklar zinciri uzanmakta: A-simetrik kompozisyonların arasında bu yapıtların hiç olmayacak yerlerde (im)lerin yerleştirilmesi gibi, bir yanış içinde iki veya üç ayrı rengin kullanıldığına şahit oluyoruz.

Bütün bunlarla bize bir mesaj verilmekte, bu mesajda Orta Asya mitolojisiyle ilgili aşağı yukarı her bir yanış bir sembole tekabül etmektedir.

Bütün Türk Dünyası’nda müşterek olarak kullanılan bazı yanlışlar dikkatlerimizi üzerine çekmekte ve bunlar adeta o yapıtların üzerindeki Türklük damgası gibi kullanılmaktadır. (Sinek, Çakmak, Kazayağı) yanlışları gibi.

Halı, kilim v.s. yapıtların üzerindeki köpek, kurt, kuş, geyik v.s. hayvan figürleri yüzlerce senedir Müslüman olan Anadolu Türk halkında bile bu yanlışlar yaşayıp günümüze gelmişse, dogmatik kültüre sahip Anadolu halkında hala atalarının mitolojisi ve eski dinlerin şuur altlarında yaşadığının bir ispatıdır.”

(Sevgi Babaoğlu, Türk Mitolojisinin Halk Motiflerine Etkisi, 5.Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi, Maddi Kültür Seksiyon Bildirileri, 1997)