Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Ebe seçimi nasıl yapılır?

“Oyuna başlamadan önce ebe seçimi yapılırken çocuklar çeşitli tekerlemeler söylemektedir. Genelde oyuncular yan yana sıra halinde veya halka şeklinde durur ve bir oyuncu her kelimesi ya da hecesi bir oyuncuya gelecek şekilde tekerlemeyi söyler. Son kelime veya hece hangi oyuncuda bitmişse o oyuncu çıkar ve sayma yeniden başlar.

Türkiye’de:

Portakalı soydum

Başucuma koydum

Ben bir yalan uydurdum

Şeklinde söylenen tekerleme Kuzey Kıbrıs’ta;

Portakalı soydum

Başucuma goydum

Ben bir yalancı oldum

Şeklinde söyleniyor. Yine ebe seçimi için Türkiye’de söylenen Eveleme Geveleme adlı tekerleme değişik varyantla Türkmenistan’da söyleniyor. Her iki söyleniş şeklini karşılaştırmak açısından aktarıyorum:

Türkiye’de:

Eveleme develeme

Deve kuşu kovalama

Çengi çember, miskü amber

Sazı, tuzı

Berber kızı

Ne gün geldin

Yazın geldim

Yazılalım

Bir tahtaya dizilelim

Encik, mencik

Sen dur

Sen çık

Türkmenistan’da

Eveleme develeme

Gargı goyunun ganı bilen

Salgım üzümün sağını bilen

Agam oğlu nere gitti

Duza gitti

Haçen gelcek

Yazın gelecek

Eginin gız

Yola düş

Yorgala (yürü)

Yatıver sen çık

Aynı tekerlemenin Özbekistan’daki varyantı;

Evelemen duvalaman

Kara koy (koyun) ge yem veremen

Kara koynun kanı bilen

Suçkum uzun sanı bilen

Emmimoğlu kayda ketti

Emmamoğlu tuzga ketti

Emmamoğlu kaçan keler

Emmamoğlu yaz keler

Pullam pus

Kuçin kus

Yolgi tüs

Yumalan yataver

Ebe seçimiyle ilgili Azerbaycan’dan bir tekerleme;

Tamara Tamara tat kızı

Ermeni saldat kızı

Geline bak geline

Elin koyup beline

Herkes ona söz dese

Gidip erine değer

Eri miner maşina

Sürer dağın başına

Oğlanlar asker gider

Cul gızların başına

Kazakistan’dan bir örnek:

Birim birim

İkim ikim

Üşüm üşüm

Tortüm tortüm

Besim besim

Altım altım

Ayır baltam

Kırkıldayuk

Kırman tavuk

Togum togum

Toy balasın

Hanı mene

Şu balasın

Ekin kayda

Pazar ketti

Yaz keler

Yaz kelmezse küz keler

Bakakşak tokalşak

Kıyuv kıyum”

(Mevlut Özhan, Türk Cumhuriyetlerinde Oynanan Çocuk Oyunları, s.455-456)