Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

EVRENİN VE BİLİMİN KISA TARİHİ

 

14 milyar yıl önce Evren Büyük Patlama ile oluşmaya başladı.

5 milyar yıl önce daha önce burada patladığı düşünülen bir yıldız sisteminden arta kalan tozlardan yeni bir yıldız yani güneşimiz ve gezegenler oluşmaya başladı.

4,5 milyar yıl önce Yıldızımız Güneş’in çevresinde küçüklü büyüklü elli tane gezegen dolaşıyordu. Sonra bunlardan bazıları birbiriyle çarpışarak daha büyük gezegenleri oluşturdu. Bu çarpışmalardan biri de Dünya ile gerçekleşti. Mars büyüklüğündeki bir gezegen Dünya ile çarpıştı. Çarpışmanın “yan etkisi” ile uydumuz Ay ortaya çıktı. Bilim insanlarına göre Ayın demir bir çekirdeğe sahip olmaması onun bir gezegen olmadığını ve bu çarpışmanın ürünü olduğunu gösteriyor. Tüm bu karmaşanın yüz milyon yıl içinde sona erdiği ve bugünkü durumun ortaya çıktığı düşünülüyor.

Dünya'nın başlangıç yılları… Fotosentez, Dünya tarihinin başlarında evrimleşmiştir. Ortaya çıkışının hızlı oluşu rastlantısal olmadığını ve başka gezegenlerde de gelişebileceğini gösterir. Organizmaların ürettiği gazlar yaşamlarının bağlı olduğu ışıklanma koşullarını değiştirdikçe, aynı organizmaların yeni renklere evrimleşmesi gerekmiştir.

3,4 milyar yıl önce İlk fotosentetik bakteriler görünür ışık yerine yakın kızılötesi ışığı soğurdular ve oksijen yerine kükürt ve sülfat bileşikleri açığa çıkardılar. Pigmentleri (büyük olasılıkla bakteri klorofili) klorofilin atasıydı.

2,7 milyar yıl önce Siyanobakteriler oluştu. Aynı anda birçok yerde beliren bu bakteriler ilk oksijen üreticileriydi. Görünür ışığı birkaç farklı pigmentle soğuruyorlardı: fikobilin, karotenoid ve çeşitli klorofil tipleri.

1,2 milyar yıl önce Kırmızı ve kahverengi algler oluştu. Bu organizmaların hüçre yapısı bakterilerden daha karmaşıktı. Siyanobakteriler gibi fikobilin ve çeşitli klorofil tipleri içeriyorlardı.

790 milyon yıl önce Dünya ekvatora kadar kalın buz tabakalarıyla kaplanmaya başladı.

695 milyon yıl önce 790 milyon önce başlayan buzul çağı sona erdi.

750 milyon yıl önce Yeşil algler oluştu. Sığ suların güçlü ışığında kırmızı ve kahverengi alglere göre daha başarılıydılar. Fikobilin olmaksızın hayatta kalabiliyorlardı.

475 milyon yıl önce İlk kara bitkileri oluştu. Yosunlar ve ciğerotları yeşil alglerin soyundan geliyordu. Topraktan suyu çekebilecek damarlı bir yapıları (gövde ve kökleri) olmadığı için boyları uzamıyordu.

423 milyon yıl önce Damarlı bitkiler oluştu. Bunlar eğreltiotları, otlar, ağaçlar ve kaktüsler gibi kelimenin tam anlamıyla bahçe bitkileriydi. Boyları daha çok ışık alabilmek üzere uzayabiliyordu.

251 milyon yıl önce Jeolojik açıdan bir göz kırpmasına karşılık gelen bir sürede, deniz canlılarının yüzde 95’i, karada yaşayanların yüzde 85’i yeryüzünden silindi. Dünyanın karşılaştığı bu en büyük kitlesel soy tükenişi aynı zamanda Permiyen Devri’nin de sonu oldu. Yaşamın yeniden normale dönmesi için on milyon yıl geçmesi gerekti.

225 milyon yıl önce Permiyen dönemi.

200 milyon yıl önce Trias dönemi.

135 milyon yıl önce Jura dönemi.

100 milyon yıl önce doğuran memeliler evrimleşti.

(Plesiadapis) Ağaca çıkan orman faresi...

70 milyon yıl önce ağaç sivri faresi ormanlardaki yaşamını yerden ağaca değiştirdi.

65 milyon yıl önce Kretase dönemi.

65 milyon yıl önce ağaçlarda yaşayan plesiadabiformeler ortaya çıktı.

65 milyon yıl önce 10 kilometre çapındaki bir göktaşı Dünya'ya çarptı. Dinozorların tamamına yakını birkaç yıl içinde yok oldu. Küçük canlılar hayatta kalabildi. Bunlar arasında memeliler de vardı. Can düşmanlarından kurtulan memeliler de böylece serbestçe gelişme ve evrimlerini sürdürme şansı buldu.

55 milyon yıl önce, başparmağı öteki parmaklarının karşısına konuşlanabilen canlıların (adabiformeler) yeryüzünde görünmeye başlaması

50 milyon yıl önce simiyenler görünmeye başladı.

40 milyon yıl önce göz çukurları öne kaydı, üç boyutlu görebilen primatlar (haplorhinler) ortaya çıktı.

30 milyon yıl önce antropoidler ortaya çıktı.

25 milyon yıl önce insanınkine benzer diş yapılı eski dünya maymunları, (catharlinler) görünmeye başladı.

7 – 7,5 milyon yıl önce Eski dünya kuyruksuz maymunlarından soyu orangutan’a varacak olan pongidler cinsi ayrılmıştır. (Hominidae, tarih öncesi insansı canlıları ve insanı kapsayan bilimsel aileye verilen addır.)

7 milyon yıl önce Sahelanthropus evrimleşti.

6 milyon yıl önce günümüzün goril şempaze cinslerini oluşturan atalar ayrıldı.

6 milyon yıl önce Orrorin evrimleşti.

5 milyon yıl önce Homininilerin yolu ayrılmıştır. (Hominina = insan türüne giden yol)

5,5 milyon yıl önce Austalopithecus evrimleşti - 1,7 milyon yıl önce soyu tükendi.

4,4 milyon yıl önce Ardipithecus evrimleşti.

3,5 milyon yıl önce Kenvanthropus evrimleşti.

2,7 milyon yıl önce Paranthropus evrimleşti - 1,7 milyon yıl önce soyu tükendi.

2 milyon yıl önce Homo gautengensis evrimleşti.

1,9 milyon önce Homo habilis (Yetenekli insan) – Modern insanın ilk uzak insan atası

1,9 milyon yıl önce Homo rudolfensis ortaya çıktı.

1,8 milyon yıl önce Homo georgicus ortaya çıktı.

1,75 milyon yıl önce Homo ergaster evrimleşti.

2 milyon yıl önce Homo erectus (Dik insan) – Homo habilis'ten türemiş uzak insan atası

evrimleşti - 400 000 yıl önce yok oldu. (Homo erectusların bir kısmının günümüzden 50 000 yıl öncesine kadar yaşadığı iddia edilmektedir.)

1,2 milyon yıl önce Homo antecessor evrimleşti

M.Ö. 640.000 Bugünkü ABD’nin batısında yer alan bölgede büyük bir volkanik patlama oldu. Bu patlama sonucunda oluşan çöküntünün bulunduğu alana günümüzde Yellowstone Ulusal Parkı deniyor.

600 000 yıl önce Homo heidelbergensis evrimleşti.

450 000 yıl önce Homo cepranensis evrimleşti.

350 000 yıl önce Homo neanderthalensis (Neandertal insanı) evrimleşti - 30 000 yıl önce yok oldu.

300 000 yıl önce Homo rhodesiensis evrimleşti.

200 000 yıl önce Homo sapiensis - Yakın insan evrimleşti.

160 000 yıl önce Homo sapiens idaltu evrimleşti.

94 000 yıl önce Homo floresiensis evrimleşti - 12 000 yıl önce soyu tükendi.

50 000 yıl önce Homo sapiens sapiens - Günümüz insanı evrimleşti.

40 000 yıl önce Altay bölgesinde Denisova Adamı evrimleşti.

M.Ö. 29 Haziran 3123 Sumerli bir astronom 500 metre uzunluğunda büyük bir göktaşı gördü ve onu bir kil tabletin üzerine işledi. Bu arkeolojik bulguyu yapan Bristol Üniversitesi araştırmacıları kil tabletten elde ettikleri bilgiyi bilgisayara yükledi ve o geceki takımyıldızların konumlarından yola çıkarak olayın tarihini buldu. Henry Layard’ın 150 yıl önce Asurlular’ın Başkenti Nineveh’te (bugünkü Irak) bulduğu tabletin sırrı böylece çözüldü. Göktaşının Avusturya Alpleri’ne çarptığı ve çevresine büyük zarar verdiği düşünülüyor.

M.Ö. 2800-1050) Yunan tunç çağı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 2000 Yunanların gelişi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 1800-1000 İtalyan tunç çağı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 1600-1125 Mykenai uygarlığı dönemi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 1300-1200 Çizgisel B tabletleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 1200-1125 Yunanistan'da Mykenai uygarlığı kentlerinin yıkılışı. (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 1184 Troya'nın yıkılışı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 1000 Karanlık Çağ'ın başlangıcı, Dor istilası (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 1050-875 Protogeometrik keramik, Yunan anakarasından Anadol'ya göçler (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 1000  İtalya'da Demir Çağı'nın başlangıcı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 875-750 Geometrik keramik (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 814 Fenikeliler tarafından Kartaca'nın kuruluşu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 776 İlk Olympia oyunları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 753 Roma'nın kuruluşu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 750-720 Geç geometrik keramik, ilk Yunanca yazılar (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 734 Sicilya'da ilk Yunan kolonileri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 733 Syrakusai'nin kuruluşu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 720 Güney İtalya'da ilk Yunan kolonileri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 720-680 Keramikte doğulaştırmacı dönem (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 760-680 Çanakkale ve İstanbul Boğazları'nda koloniler kurulması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. yaklaşık 700 Homeros ve Hesiodos olgunluk dönemleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 664 Psamtek'in Mısır'da Saite hanedanını kurması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 664 Byzantion'un kuruluşu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 650-620 İkinci Messenia Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 625-600 Thrasybulos Miletos tiranı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 625-585 Periandros Korinthos tiranı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 620-480 Arkaik dönem (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 610 Siyah figürlü keramiğin başlangıcı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 600 Massilia'nın kuruluşu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 594 Solon'un reformları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 582 Pythia oyunları başladı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 581 İsthmia oyunları başladı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 573 Nemeia oyunları başladı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 560-556 Peisistratos Atina tiranı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 560-546 Kroisos Lydia kralı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö.546-527 Peisistratos tekrar tiran (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 545 Perslerin İonia'yı zaptı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 533 Dionysia'daki ilk tragedya yazarlığı yarışmasını Thespis kazandı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 530 Kırmızı figürlü keramiğin başlangıcı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 514 Harmodios le Aristogetion'un Hipparkos'u öldürmeleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 510 Hippias Atina'dan sürüldü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 509 Roma Cumhuriyeti'nin kuruluşu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 508 Kleisthenes'in reformları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 5 yüzyıl Atomcular olarak bilinen Leukippos ve Demokritus'a göre evren, içi her yönde devinen, atomlardan oluşmuş maddelerle dolu bir boşluktu. Dünya, kendi gibi birçok gökcisminden yalnızca biriydi; ne benzersizdi ne durağandı ne de merkezdeydi. Yıldızların arasında başka güneşler ve başka dünyalar vardı.

M.Ö. 499 İonia'nın ayaklanması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 496 Regillus Gölü Savaşı, İtalya (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 496 Sakız Adası (Chios) 38.4N; 26.2E; M=(6.2); I=VIII Heredot’a göre M.Ö. 496 yazında Lade Deniz Savaşı'ndan hemen önce olan bu depremde bir okulun damı çöktü ve 120 öğrenciden sadece biri kurtuldu. (Papazachos, 1997, Zolotas, 1921)

M.Ö. 494 Lade Savaşı, Perslerin Miletos yağması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 490 Perslerin Yunanistan seferi ve Marathon yenilgisi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 486 Dionysia'daki ilk komedya temsili (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 480 Perslerin Yunanistan seferi. Artemision, Thermopylai ve Salamis savaşları, Kartacalıların Sicilya'yı istilası, Himera Savaşı, klasik dönemin başlangıcı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 479 Plataiai ve Mykale savaşları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 478 Attika-Delos Deniz Birliği kuruldu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 467 Eurymedon Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 464 Helot ayaklanması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 462 Ephialtes'i reformları, Anaksagoras Atina'da (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 461-429 Perikles dönemi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 461-456 Uzun Surlar'ın inşaası (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 460-446 Birinci Peloponnesos Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 456 Aiskhylos'un ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 455 Euripides'in ilk sahnelenişi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 450 Roma'da On İki Levha Yasaları yayımlandı, Kallias Barışı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 447 Koroneia Savaşı, Parthenon'un inşasına başlandı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 446 Otuz Yıl barışı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 431 (İkinci) Peloponnesos Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 436 İsokrates'in doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 431 Thukydides tarihini yazmaya başladı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 430 Atina'da veba (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 429 Perikles'in ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 427 Platon'un doğumu, Gorgias'ın Atina'ya gelişi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 425 Sphakteria'nın zaptı, Atina'da Kleon'un artan nüfuzu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 424 Delion Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 422 Brasidas ile Kleon'un ölümleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 421 Nikias barışı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 419 Peloponnesos Savaşı tekrar başladı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 415-413 Sicilya seferi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 411 Atina'da oligarşi devrimi, Antiphon'un idamı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö.407 Notion Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 406 Arginusai Savaşı, Euripides ve Sophokles'in ölümleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 405 Aigospotamoi Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 404 Atina'nın teslim olması, Otuzlar yönetimi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 404-371 Yunanista'da Sparta egemenliği (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 403 Atina'da demokrasiye dönüş (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 401 On Binlerin Seferi, Kunaksa Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 400-386 Sparta ile Persler arasında savaş (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 399 Sokrates'in yargılanması ve ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 4. yüzyıl Pontuslu Herakleides yıldızların değil merkezdeki Dünya'nın döndüğünü ileri sürdü.

M.Ö. 395-386 Korinthos Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 390 Aiskhines'in doğumu, İsokrates, Platon ve Ksenophon'un olgunluk dönemleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 387 Gallialılar'ın Roma'yı yağması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 386 Antalkidas Barışı, Atina'da Akademia'nın kurulması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 384 Aristoteles ve Demosthenes'in doğumları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 377 İkinci Attika-Delos Deniz Birliği (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 371 Leuktra Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 369 Epameinondas Megalopolis'i kurdu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 362 Mantineia savaşı, Epameinondas'ın ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 359-336 İkinci Philippos Makedonya kralı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 357-355 (Atina'nın) Müttefikler savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö.356 Büyük İskender'in doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 355/352 Kutsal Savaş (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 347 Platon'un ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 346 Philokrates Barışı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 343-341 İtalya'da 1.Samnit Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 339 Timoleon'un Kartacalılara karşı Krimisos savaşı zaferi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 338 Khaironeia savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 336-323 Büyük İskender Makedonya kralı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 335 Aristoteles Lykeion'u kurdu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 334 Granikos Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 333 İssos Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 331 İskenderiye'nin kuruluşu, Gaugamela Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 330 Persepolis'in yakılıp yıkılması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 327-304 İtalya'da 2.Samnit Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 326 Hydaspes Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 323 İskender'in ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 323-322 Lamia Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 322 Aristoteles ve Demosthenes'in ölümleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 321 Caudium Geçitleri Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 317-307 Phaleronlu Demetrios Atina valisi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 307 Epikuros Atina'da okulunu kurdu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 311-306 Syrakusailı Agathokles'in Kartaca'ya karşı savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 301 İpsos Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 300 Kitionlu Zenon Atina'da stoacı okuu kurdu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 3. yüzyıl Kendisine Eskiçağ'ın Koperniki denilen Sisamlı Aristarkos Güneş'in merkezde olduğu ve Dünya'nın onun çevresinde döndüğü bir evren modeli ortaya attı.

M.Ö.298-290 İtalya'da 3.Samnit Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 297-272 Pyrrhosun savaşları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 285 Zenodotos İskenderiye Kütüphanesi'nin başına geçti (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 283 2.Ptolemaios Philadelphos tahta çıktı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö 271 Epikuros'un ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 266-262 Khremonides Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 264-241 Birinci Pön Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 260 Timaios'un ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 221-179  5.Philippos Makedonya kralı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 219 Hannibal'in Saguntum'u zaptı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 218-202 İkinci Pön Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 217 Trasimenus Gölü Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 216 Cannae Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 214-205 1.Makedonya Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 212 Arkhimedes'in öldürülmesi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 202 Zama Savaşı, Kartaca yenilgisi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 200-197 2.Makedonya Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 172-168 3.Makedonya Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 168 Pydna Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 167 Polybios'un Roma'ya götürülmesi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 149-146 3.Pön Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 146 Korinthos'un yağmalanması, Yunanistan Roma koruması altına alınır (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 133-123 Gracchus kardeşlerin tribunusluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 116 Varro'nun doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 112-105 Iugrtha'ya karşı savaş (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 107-100 Marius'un reformları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 106 Cicero'nun doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 100 Iulius Caesar'ın doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 98 Lucretius'un doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 90-88 Müttefikler savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 89-85 1.Mithridates Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 86 Sulla'nın Atina yağması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 84 Catullus'un doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 83-82 2.Mithridates Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 82-80 Sulla'nın reformları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 75-35 Philodemos İtalya'da (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 74-63 3.Mithridates Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 73-71 Spartacus önderliğindeki köle ayaklanması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 70 Crassus ile Pompeius'un konsüllüğü, Verres'in yargılanması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 66-62 Pompeius doğu görevinde (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 65 Horatius'un doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 63 Catilina suikastı, Auustus'un (Octavianus) doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 60 1.Triumvirlik (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 60-30 Diodoros Sikeliotes tarihini yazar (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 59 Livius'un doğumu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 58-57 Cicero'nun sürgünlüğü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 58-49 Caesar Gallia'da (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 55 Lucretius'un ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 55-54 Caesar Britannia'da (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 54 Catullus'un ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 53 Carrhae Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 49 Caesar Rubicon ırmağını geçer (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 48 Pharsalos Savaşı, Pompeius'un öldürülmesi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 47-44 Caesar'ın dictator'luğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 45 Sallustius tarihini yazmaya başladı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 44 Caesar'ın öldürülmesi, Strabon'un Roma'ya gelişi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 43 Ovidius'un doğumu, 2.triumvirlik, Cicero'nun öldürülmesi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 42 Philippi Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 31 Aktium Savaşı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 30 Marcus Antonius ile Kleopatra'nın ölümleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 27 Varro'nun ölümü, Augustus'un principatusluğu başladı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 26 Aydin, Efes, Nazilli yöresinde deprem oldu. (MSK IX), Tiedeman (1990)

M.Ö. 19 Tibullus ve Vergilius'un ölümleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 8 Horatius ve Maecenas'ın ölümleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

M.Ö. 4 Büyük Herodes'in ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

 

MİLATTAN SONRA

14 Augustus'un ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

14-37 Tiberius'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

17 Livius ve Ovidius'un ölümleri (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

17 Ön Asya – Sart (Asia Minor-Sardeis) (İzmir, Efes (Ephesus), Aydın, Manisa ve Alaşehir) (38.63N; 27.59E; M=7.0; I=X; gece) Tacitus’a göre deprem gece oldu. Ön-Asya’daki 12 önemli şehir yıkıldı. Açıklığa çıkarak kaçmaya çalışanlar derin yarıklar tarafından yutulmuşlar. Büyük dağların battığı, evvelki ovaların yukarıya yükseldiği, ve yangınların yağmurlar arasından birden alevlendiği söylenir. Felaket en çok Sart’ı etkilemiştir. Bu yüzden imparator (Tiberius) on milyon sesterne (eski Roma parası) vermiş ve beş yıl boyunca Sart’ı milli ve imparatorluk hazinesi ödemelerinden muaf kılmıştır. Sipylus’un Manisa’sı (Magnesia) kayıp ve tazminat açısından ikinci sırada kalmıştır. Temnus( Menemen, Görece Köyü civarı), Alaşehir (Philadelphia), Aegae, Apollonidea (Akhisar Palamut bucağı civarı), Mostene, Hyrcania, Hierocaesarea, Myrina (Limni), Cyme, Tmolus(Bozdağlar civarı) için de aynı dönemde vergiden muaf tutulmaları kararlaştırılmış, ve durumu yerinde değerlendirmek ve yardımla donatmak için senatodan bir komisyon gönderilmiştir. Ayrıca Strabo da Magnesia’daki (Manisa) Sardeis’teki (Salihli) ve diğer önemli şehirlerdeki yıkımlardan bahseder. Bithynian’lı şair Bianor Sardeis’in toprakta oluşan çok büyük bir yarık tarafından oluşan derin bir çatlağın içine saplandığını yazmıştır; ve Pliny sadece bir gecede on iki Asya şehrinin harap olmasından dolayı Tiberius’un imparatorluğu zamanındaki insanlığın hatırasındaki en büyük depremin bu deprem olduğunu söylemiştir. Tiberius tarafından desteklenen şehirler M.S. 30’da onun bir heykelini diktiler. Bu heykelin tabanı 1693’te Pozzuloli tarafından bulunmuştur. Tabanın dört tarafında 12 şehrin depremden yıkılmasının hicvinin yanı sıra iki şehrin daha (Efes ve Cibyra) tasviri bulunmuştur. Bu iki şehrin kısmen yıkıma uğradığı ve ya M.S. 23’teki depremde hasar gördüğü tahmin ediliyor. (Papazachos, 1997; Milarakes, 1881; Georgiades, 1904; Guidoboni et al., 1994). Ergin ve diğ. (1967) ayni depremi: 37.85N; 27.3E; M=7.0; Io=X parametreleri ile vermektedir. Kaynaklara göre deprem gece yarısı meydana geldi. İzmir, Efes, Aydın, Manisa, Alaşehir ve Sart şehirlerinde (12 önemli şehirde), yani Gediz ve Büyük Menderes nehirlerinin vadilerinde büyük tahribat yapmıştır. Ege bölgesindeki büyük felaketlerden biridir. (Ergin ve diğ., 1967)

37 Yaşlı Seneca'nın ölümü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

31 Seianus'un idamı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

37 Caligula imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

41 Claudius'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

43 Britannia'nın istilası (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

44 Manisa, Efes Depremi 38.2N; 27.4E; Io=VIII M=6.4 (Ergin ve diğ., 1967)

54-68 Nero'nun imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

60 Boudicca'nın başı çektiği Britannia ayaklanması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

64 Roma yangını (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

65 Piso suikastı, Lucanus, Petronius ve Genç Seneca'nın intiharları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

66-70 Yahudi ayaklanması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

68 Milet-Söke Civarı. 37.74N; 27.4E; Io=VII M=5.8 (Ergin ve diğ., 1967)

69 Dört İmparatorlar Yılı: Galba, Otho, Vitellius ve Vespasianus (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

70 Kudüs'teki tapınağın tahribi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

75-85 Agricola'nın Britannia valiliği (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

79-81 Titus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

79 Yaşlı Plinius'un ölümü, Vesuvius'un püskürmesi, Pompeii ve Heculanum'un tahribi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

80 Coloseum'un açılışı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

81-96 Domitianus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

89 Epiktetos'un sürgün edilmesi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

92-93 Plutarkhos Roma'da (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

96-98 Nerva'nın imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

97 Tacitus'un konsüllüğü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

98-117 Traianus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

100 Genç Plinius'un konsüllüğü (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

105 Ön Asya-Aliağa (Asia Minor-Elaea) (38.9N; 27.0E; M=6.4; I=VIII) Eusebios’a göre, Aliağa, Myrina (Limni Adası), Çandarlı (Pitane) ve Nemrut Limanı (Cyme) bir depremle harap olmuştur. (Papazachos, 1997; Guidoboni et al., 1994). Ergin ve diğ. (1967) MS 105 ve106 Çandarlı Körfezi (38.9N; 27.00E; Io=VIII) olarak vermektedir.

117-138 Hadrianus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

135 Yahudilerin bütün dünyaya dağılması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

138-161 Antoninus Pius'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

140 Ptolemaios'un olgunluk dönemi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

160 ve 165 İzmir depremi 38.41N ; 27.2E; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

161-180 Marcus Aurelius'un imparatorluğu İtalya'ya ilk Germen akınları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

176 ve 177 İzmir'de deprem. 38.6E; 26.65N; Io=VII; M=5.8 (Ergin ve diğ., 1967) Tiedeman (1990)’a göre 177 yılında İzmir (MSK X), Milet, Sakız Adası ve Sisam adalarında deprem olmuştur. Bu depremde tamamen hasar gören İzmir Marcus Aurelius emri ile yeniden inşa edilmiştir.

178 İzmir (38.3N ; 27.1 ; M=(6.5) ; I=VIII) Dio Cassius’a göre, bir depremde fena halde yıkıma uğramış İzmir şehrini de içine alan birçok şehre Marcus Aurelius para yardımında bulunmuş ve imparatorun muhafızları sınıfından bir senato mensubuna şehri tekrardan inşa etmesi için görevlendirmiştir. Philostratos, İzmir’in zemininde çatlaklar oluştuğundan bahsetmiştir. Eusebios İzmir şehrinin bir deprem ile harap olduğunu ve de on sene süreyle tekrar yapılanma için vergilerden muaf olduğunu söyler. (Papazachos, 1997; Georgiades, 1904; Guidoboni et al., 1994). Gültekin (1952) depremin İzmir, Efes, Aydın, Manisa, Alaşehir ve Sart şehirlerinde, yani İzmir’in kuzey güney bölgesiyle Gediz ve Büyük Menderes çukurlarında tahribat yaptığını anlatmaktadır. Şehrin büyük kısmı harap olmuş, pek çok yangın çıkmıştır..Yıkılan binalar arasında büyük bir mabet ve şehrin tiyatrosunun da bulunduğu, zeminde çatlaklar açılarak binaların bunlar içine gömüldüğü belirtilmektedir. Küçük iç liman bu zamanda kapanmıştır.

180-192 Commodus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

190 Foça'da deprem. 38.66N; 26.75E; Io=VI M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

193-211 Lucius Septimius Severus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

211-217  Caracalla'nın imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

218-222 Elagabalus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

247 Roma'da Bininci Yıl kutlamaları (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

267 (Germen boyu) Herullerin Atina yağması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

272 İmparator Auelanius'un Palmyra'yı zaptı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

284-305 Deocletianus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

293 Dörtlü Yönetim'in kurulması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

303-305 Büyük Hıristiyan Kıyımı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

306-337 Constantinus Magnus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

312 Milvius Köprüsü Savaşı, imparatorlukta Hıristiyanlara karşı hoşgörü ve destek (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

325 İznik Konsili (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

330 Konstantinopolis'in Roma İmparatorluğu'nun başkenti olması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

360-363 Iulianus Apostata'nın imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

378-395 (Büyük) Theodosius'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

395 İmparatorluğun doğu ve batı olarak ikiye ayrılması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

410 Vizigot önderi Alaric'in Roma yağması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

439 Vandalların Afrika'daki Roma topraklarını fethi (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

452 Attila'nın İtalya'yı istilası (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

455 Vandalların Roma talanı (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

468 İzmir, Aydın ve İstankoy (MSK VIII), Tiedeman (1990)

476 Roma'nın yıkılması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

527 Doğu'da İustinianus'un imparatorluğu (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

529 Atina'da felsefe okullarının kapatılması (Oxford Antikçağ Sözlüğü, M.C.Howason, Kitapyayınevi)

688 İzmir'de deprem. 38.41N; 27.2E; Io=IX M=6.5. İzmir’de şiddetli ve tahripkar bir deprem. 20000 ölüden bahsedilir. (Ergin ve diğ., 1967)

22 Haziran 981 Sung İmparatoru T'ai-tsung Kao-ch'ang Uygularına bir elçilik heyeti gönderdi. İmparator T'ai-tsung, bu heyetin başkanlığına bir saray mensubu olan Wang Yen-Te'yi getirdi. Wang Yen-te ile arkadaşları Kao-ch'ang'a gitti ve seyahatlerini tamamlayarak 984 yılında Çin'e döndü. Wang Yen-te Çin başkentine dönüşünden sonra gezisi hakkında hazırladığı raporu imparatora sundu. (Çin Elçisi Wang Yente'nin Uygur Seyahatnamesi, Prof. Dr. Özkan İzgi TTK)

1025 İzmir'de deprem Baykara (1974)

1039 İzmir 38.4N ; 27.3E ; M=(6.8) ; I=VIII  Cedrenos depremin çok felaket olduğunu bildirmiştir. Birçok bölge ve şehir bu deprem dolayısıyla hasar görmüştür. İzmir dehşetli bir manzaraya bürünmüştür, çünkü en güzel binalar çökmüş ve birçok insan ölmüştür. (Papazachos, 1997; Sathas, 1867; Georgiades, 1904).

1040 İzmir'de deprem. 38.4N ; 27.3E ; I=VII, M=5.8 (Ergin ve diğ., 1967)

1056 İzmir'de deprem. (MSK VIII), Tiedeman (1990)

1389 (20 Mart) Sakız Adası (Chios) 38.4N ; 26.3E ; M=6.7 ; I=VIII Palermo ve Vatikan’daki kütüphanelerde bulunan iki yazma eserde Castro’nun büyük bölümünün 20 Mart 1389 depreminde harabolduğu ve bu depremin birçok binayı çatlatıp kırdığı belirtilir. Kıyıya yakın olan Neochorio’daki birçok ev de yerle bir olmuştur. İki kadın ölmüş; birçok kilises de önemli derecede hasar görmüştür. Bu depremden oluşan denizdeki dalga ticaret merkezinin ortasına kadar gelmiş ve insanları orayı terk etmeye zorlamıştır. İzmir, Foça (Phocaea) kulesi ve Ikaria Adası da (Sisam Nomos’u)harabolmuştur. (Papazachos, 1997; Zolotas, 1921; Sgouros, 1937). Ergin ve diğ. (1967) ayni depremi: 20 Mart 1388 İzmir ve Sakız Adası Adası; 38.4N; 26.3E; Io=VI olarak vermektedir.

1473 (19 Şubat) Mikolaj Kopernik doğdu.

1473 İbn-i Sina'nın Kanun adlı tıp kitabı Milano'da yayımlandı.

1491 Kopernik üniversiteye başladı.

1509 İstanbul'da deprem oldu.

1512 (22 Şubat) İtalyan kaşif Amerigo Vespucci öldü.

1516 Thomas Moore Ütopya adlı yapıtını yayımladı.

1517 Martin Luther Reform Hareketi'ni başlattı.

1519 Leonardo da Vinci öldü.

1532 Francis Pizzaro İnka İmparatorunu esir aldı.

1543 Nikolaus Kopernicus öldü.

1543 De Revolutionibus yayımlandı.

1545 Girolamo Cardano matematik kitabı Ars Magna'yı yayımladı.

1546 Sakız Adası (Chios-Mastichochoria) 38.2N ; 25.9 E; M=(6.3) ; I=VII Gezgin Torelli’ye göre 1546 yılında daha çok Katomeria’da (Mastichochoria) hissedilen, Katomeria’nın büyük bir bölümü, batısı,onarılamayacak kadar büyük hasar gördüğü kuvvetli ve çok kötü bir deprem oldu. (Papazachos, 1997; Zolotas, 1921).

1546 Gökbilimci Tyco Brahe doğdu.

1556 Çin'in Şansi Eyaleti'nde 800 bin kişinin öldüğü büyük bir deprem oldu.

1560 İlk bilimsel dernek Academia Secretorum İtalya'da kuruldu.

1563 İngiltere'de veba salgını.

1564 William Shakespeare doğdu.

1565 Sakiz Adası (Chios) Kırk gün süren şiddetli deprem (Ambraseys ve Finkel, 1995)

1569 İlk ayçiçekleri Amerika'da İspanya'ya getirildi.

1570 Abraham Ortelius elli üç haritadan oluşan ilk atlası yayımladı.

1572 Tycho Brahe, on beş ay boyunca ışık yayan süpernovayı izledi.

1577 Takuyiddin İstanbul Gözlemevini kurdu.

1577 Büyük kuyruklu yıldız görüldü.

1580 Brahe, Uraniborg Gözlemevini kurdu.

1582 Avrupa'da takvim reformu başladı.

1592 Kepler Evrenin Gizemi adlı yapıtını yayımladı.

1595 (9 Temmuz) Johannes Kepler ünlü eseri Mysterium Cosmographicum’u (Evrenin Gizemi) yayımladı.

1608 (Haziran) Hans Lippershey mercekli teleskopu buldu.

1601 Tyco Brahe öldü.

1605 Cervantes Don Kişot'u yayımladı.

1608 Hans Lippershey teleskopu buldu.

1610 Galileo teleskopla gökyüzü gözlemlerine başladı.

1616 (25 Şubat) Kilisenin baskısı nedeniyle Galileo Galilei Dünya'nın Güneş çevresinde döndüğü savından vazgeçmek zorunda kaldı.

1616 Wiliiam Harvey kan dolaşımını keşfetti.

1639 İzmir. 38.41N; 27.2E; Io=VI M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

1644 İzmir. 38.41N; 27.2E; Io=VII M=5.8 (Ergin ve diğ., 1967)

1654 (20 Mayıs) İzmir. 38.5N ; 27.1E ; M=(6.4); I=VIII. Deprem İzmir’de, birçok kule ve caminin yıkılmasına ve birçok evin çökmesine, birçok da can kaybına neden olmuştur. Birçok kent sakini evlerini bırakıp açıkta kamp yaptılar; birçok Avrupalı tüccar da gemilerine kaçak aldılar. 25 Haziran’a kadar her gün art sarsıntılar hissedildiler. (Papazachos, 1997; Frangakis-Syrett, 1992; Ambraseys ve Finkel, 1995). Ergin ve diğ., (1967) ayni depremi: 22 Mayıs 1654, İzmir; 38.41N ; 27.2E ; Io=VI olarak bildirmiştir.

1664 (2 Haziran) İzmir. Genel panik yaratan ve birkaç evi yıkan bir deprem (Ambraseys and Finkel, 1995) 38.41N; 27.2E; Io=VII M=5.8 (Ergin ve diğ., 1967).

1667 (6 Nisan) İzmir. 38.41N; 27.2E; Io=VII M=5.8 (Ergin ve diğ., 1967).

1667 (Kasım) İzmir. 38.41N; 27.2E; Io=VI M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967).

1674 (23 Ocak) Sakız Adası (Chios) 38.4N ; 26.3E ; M=(6.2) ; I=VII. Gezgin Johan Michael Wansleben’e göre, geceyarısından sonra üçte Sakız Adası Adasında birçok evi ve sarayı çatlatan çok fena bir deprem meydana gelmiştir. İzmir’de ve Ege’de hissedilmiştir. Diğer küçük sarsıntılar bunu izlemiştir. (Papazachos, 1997; Maravelakis, 1938).

1680 (14 Şubat) İzmir. 38.4N ; 27.2E ; M=(6.2) ; I=VII. İzmir’e 10mil uzaklıktaki 3 kasaba yerle bir olmuştur. İzmir’den 1.5 saat uzaklıktaki bir dağ Carbon köyünün üzerine çökmüştür (heyelan). (Papazachos, 1997; Ambraseys ve Finkel, 1995).

1684 Sakız Adası Adası (Chios). 38.3N ; 26.2E ; M=(6.0); I=VI. Gezgin Mansuette de Nautenil’e göre Sakız Adası’da çok fena depremler oldu. Gündüz ve gece iki veya üç kere meydana geldiler. (Papazachos, 1997; Maravelakis, 1938).

1687 (18 Aralık) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1688 (5 Haziran) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1688 (10 Temmuz) İzmir. 38.3N ; 26.2E ; M=6.8 ; I= X Deprem saat 11.45’te meydana gelmiş ve 20-30 saniye kadar sürmüştür. İzmir’deki hasarın çoğu, şehrin aşağı kısmında (deniz kıyısı) oluşmuş ve doğu yönüne bakan birçok duvar evlerin ve kamuya ait binaların dörtte üçünü de beraberinde götürerek yıkılmıştır. Büyük bir sayıda kiliselerin tamamı yıkılmış ve 17 camiden sadece 3’ü ayakta kalmıştır. Deprem, şehrin Avrupalıların yaşadığı mahallede (European quarter) yangın başlatmış ve şehrin diğer bölgelerine geriye ne kalmışsa içine alarak yayılmıştır. İzmir’de 35’i Fransız, üçü İngiliz, bir tanesi de Hollandalı olmak üzere 5000’den fazla insan ölmüştür. Çok sayıda insan yangında hayatını kaybetmiştir. İzmir’in Metropolitesi ve gezi için gelmiş olan Patriarch of Alexandria da ölenler arasındaydılar. İzmir Körfezi’nin girişindeki yarımadaya oturmuş, şehirden üç kilometre uzaklıktaki Sancak Burnu kalesi ve etrafındaki toprak öyle batmıştır ki, bu mahal anakaradan 30 metre denize açılarak bir adacık haline gelmiştir. İzmir’in sahili toprağın 60 cm. Batması sonucu karaya doğru genişlemiştir. Limandaki gemiler altüst olmuşlardır. Sahilden uzak bölgelerde (Seydiköy, Turgutlu, Manisa, Alaşehir) hasar hızla azalma gösterir. Art sarsıntılar aylarca devam etmiştir. (Papazachos, 1997; Perrey, 1848; Mallet, 1856; Veis, 1944; Frangakis-Syrett, 1992; Ambraseys ve Finkel, 1995). Ergin ve diğerleri (1967) ayni depremi: 10/12 Temmuz 1688, İzmir; 38.4N ; 26.9E ; Io=X olarak vermektedir. İzmir’de büyük tahribat. Depremin merkezinin İzmir Koyu girişinde bulunan Sancak Kalesi civarında olduğu saptanmıştır. Bu deprem küçük magnitüdlü lokal bir deprem olmasına rağmen magnitüdü ile orantısız derecede büyük hasar yapmıştır. Kaynaklara göre adı geçen kale, depremden sonra harabe haline gelmiştir.Kale toprağa öylesine batmıştır ki kalenin duvarlarında bulunan toplar görülmez olmuştur. Ağaç kökleri toprak üzerine çıkmıştır. Fazlızade ve Bıyıklızade camileri tümüyle yıkılmış, çok sayıda kilisede ağır şekilde hasar meydana gelmiş ve Capucins, Jesuits ve Congregationists kiliseleri tamamen yıkılmıştır. Greek Metropolitan kilisesi, Armenian kilisesi ve Sta Photini kilisesi de tamamen tahrip olmuştur. Ortodoks mezarlığında bulunan St. George kilisesinde de çok ağır hasar oluşmuştur. Hasar özellikle yabancı konsolosluklar bölgesinin önünde uzanan deniz kıyısı boyunca çok ağırdı. Bu bölgede deprem ve yangın tüm ticari dükkanları, içindeki tüccarları, mobilyaları ve diğer eşyaları yok etti. Yangın, aynı zamanda, İngiliz, Fransa ve Hollanda Konsolosluklarının arşivlerini ve kayıt saklama binalarını yok etti. İzmir'de ticari hayat tamamen durdu. Yangın şehrin diğer taraflarına doğru yayılmış ve depremden arta kalan ne varsa yanmış; öyle ki Avrupalıların yaşadığı bölgeyi gösteren sadece tek bir duvarın kaldığı söylenir. Aynı şekilde yangın pazar yerlerine de sıçradı. Sadece Türklerin pazar yeri, ramazan olması ve yemek için ateş kullanılmaması nedeniyle, yangından etkilenmedi. İki veya üç han yıkıldı ve 600-700 tüccar hayvanları ile beraber yıkılan bu hanların içinde hayatlarını kaybettiler.Taş yığma bir yapı olan Köprülü Han depremden zarar görmedi ancak yangında hasar gördü. Ana pazarın uzak ucunda bulunan pamuk işleyici hanı hariç diğer tüm hanlar ya depremden hasar gördü ya da yangından. Eski gümrük binası yıkıldı fakat yığma depo evleri ile her iki yanından desteklenen yeni gümrük binası ise ne depremden ne de yangından hasar görmüştür. Şehrin alçak kısımlarında yer yarıkları oluşmuş ve bu çatlaklardan sular fışkırmıştır. Depremden sonra yapılan ölçümlerde İzmir'de deniz kıyısı, karanın yaklaşık 60 cm çökmesi sonucunda karaya doğru ilerlemiş ve yaklaşık 100 ayak genişliğinde bir kanal oluşmuştur. Kıyıdan daha içerlere doğru hasar hızla azaldı. Sarsıntı Foça, Chios (Sakız Adası), Novada (Kuşadası) hissedilmesine karşın herhangi bir hasar olmadı. Depremin hissedildiği Turgutlu, Alaşehir ve Manisa da ise hafif hasarlar oluştu. Bu depremle ilgili olarak hazırlanmış bir Fransız raporunda şehirde 15000-16000 kişinin bu depremde telef olduğunu çok sayıda kişinin ise deprem sonrası çıkan yangında perişan olduklarını bildirmektedir. Bir kısım halk İzmir’i terk ederek civar köylere yerleşmiştir.

1690 (13 Ocak) İzmir. 38.6N ; 27.4E ; M=(6.4) ; I=VII. Bu deprem İzmir ve ona yakın alanlarda hasara yol açmıştır. Sahil boyunca hasara neden olmuştur ancak içerlere doğru etkisi daha ciddiydi. (Papazachos, 1997; Ambraseys ve Finkel, 1995). Ergin ve diğ. (1967) ayni depremi: 13 Ocak 1690, İzmir; 38.41N ; 27.2E ; Io= VI parametreleri ile vermektedir.

1694 (5 Mart) İzmir. İzmir ve Sakız adasında ciddi bir hasar yaratmayan kuvvetli deprem (Ambraseys ve Finkel, 1995).

1709 (3 Temmuz) Foça. Bu deprem İzmir'in kuzeybatısındaki eski Foça Kalesi'ni tahrip etmiştir. Belgelere göre, kale içindeki altı kule ve kalenin batı duvarı yıkılmıştır. Ana giriş kapısının her iki tarafında ki kuleler bu kapının bitişiğindeki mescidin üzerine devrilmiş ve mescidi de tahrip etmiştir. Aynı şekilde, iç kale ile ana giriş kapısı arasındaki duvarda bulunan iki kule kale içine-evlerin üzerine doğru devrilmiş ve evlerin de yıkılmasına neden olmuştur. Kalenin doğu tarafındaki duvarların çoğunluğu yıkılmıştır. Sultan II. Mehmet Camii’nin minareleri kubbenin üzerine doğru devrilmiş ve kubbe üzerinde çeşitli yerlerde kırıklar meydana getirmiştir. İç kale yakınında ki mescidin minaresi de mescidin üzerine devrilmiş ve yıkılmasına veya hasar görmesine neden olmuştur. Kale içindeki 30-40 ev de bu depremde ağır hasar görmüştür. (Ambraseys ve Finkel, 1995; Ergin ve diğ., 1967)

1717 (1 Temmuz) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io= VI; M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

1719 (25 Haziran) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io= VI, M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

1723, Eylül (Ekim) İzmir. 38.4N ; 27.0E ; M=(6.4) ; I=VIII. İzmir’e gelen bir misafire göre, depremden iki ay sonra sarsıntı altmış evi yerle bir edip insanları öldürdü. (Papazachos, 1997; Ambraseys ve Finkel, 1995). Baykara (1974) ayni depremi 1723 Ekim’inde vermekte, altmış kadar evin yıkıldığını, 500 insan öldüğünü bildirmektedir.

1738 (23 Aralık) Sakız Adası (Chios) 38.5N ; 26.3E ; M=(6.0); I=VI. Bir notta 9 Aralık saat 12’de Sakız Adası tamamında olduğu kadar etrafında da büyük bir depremin olduğu yazılmaktadır. 12 Aralık gecesinde birincisinden daha kuvvetli ikinci bir deprem meydana gelmiş ve ada sakinleri arasında büyük bir korku salmıştır. Daha sonra hafif sarsıntılar olmuştur. (Papazachos, 1997; Zolotas, 1921).

1739 (24 Mart) İzmir. 38.41N ; 27.2E; Io=VIII; M=6.4 (Ergin ve diğ., 1967)

1739 (4 Nisan) İzmir Körfezi. 38.5N; 26.9E ;M=6.8; I=IX. Patmos’ta yazılmış bir notta büyük bir depremin 10 dakika sürdüğü ve İzmir’deki tüm evlerin hasar gördüğü yazmaktadır. Eski ve Yeni Foça’da da hasar büyüktür. Başka raporlara göre, İzmir’deki hasar geniş çapta denizin kenarındaki “Avrupa Kesimi”nde oluşmuştur. İzmir’de ölenlerin sayısı 80’i geçmemiştir. Sarsıntı eski Foça’nın dörtte üçünü tamamen yıkmış ve toprak açılıp içinden bitüm fışkırmıştır. Deltanın Gediz (Agria) Nehri’nin ağzındaki kısmı depremde çökmüş ve depremden sonra sular altında kalmıştır. Chios’ta (Sakız) birçok ev harap olmuş; bir kısım insan ölmüştür. Samos’ta (Sisam) deprem büyük bir sesle dehşet verici idi ve genel bir paniğe sebep oldu. Sarsıntı İstanbul’da, belki Dinar’da hissedildi, ancak Selanik’te hissedilmedi. Art sarsıntılar Eylül’e kadar hissedildi. (Mallet, 1854; Labros, 1910; Maravelakis, 1938; Simopoulos, 1973; Ambraseys ve Finkel, 1995; Papazachos, 1997).

38.41N ; 27.2E ; Io= VIII, Bu depremin tarihi ile ilgili bilgiler çelişkilidir. Yunan kaynaklı bilgilere göre deprem 24 Mart 1739 da, Fransız Konsolosluğu ve Osmanlı İmparatorluğu bilgilerine göre 4 Nisan 1739 da, bazı gazete bilgilerine göre ise 5 Nisan 1939 da meydana gelmiştir. En olası tarih 4 Nisan olarak görünmektedir. Depremin oluştuğu yer İzmir Körfezidir. Bu depremde İzmir'deki tüm evler zarar görmüştür.Aynı zamanda hem eski Foça hem de yeni Foça harap olmuştur. Psarochanon (Agria) da 13 kişi hayatını kaybetmiştir. Foça körfezinde eski Foça kalesinin kuleleri, kapıları ve duvarları tamamen yıkılmıştır. Deprem Eski Foça kalesi içindeki Sultan Mehmet II camisi zarar görmüştür. Keza Yeni Foça'da kale içindeki minarenin de bu depremden zarar gördüğü bildirilmiştir. Eski Foça'nın dörtte üçü tamamen yok olmuştur. Bu depremin etkisiyle Gediz Nehri deltasını teşkil eden geniş bir kara parçasının da sular altında kaldığı rivayet edilir. İzmir'de zarar daha fazla yayılmış ve özellikle denize yakın şehrin alçak kısımlarında bulunan ve Avrupalıların yaşadığı kısım ağır hasar görmüştür. Bu bölgede Fransız ve Venedik konsoloslukları ile Cizvit (Jesuits) ve Kapuşin (Capucins) kiliselerinin bazı kısımları dahil olmak üzere çok sayıda ev yıkılmıştır. Rıhtım ve depolar herhangi bir zarar görmemiştir. Limanın giriş yerinde su derinliği bu depremle değişmiştir. Türk ve Rumların yaşadığı bölgelerdeki zararlar daha azdı. Hükümet binalarındaki zararlar onarılabilir cinstendi. Bu depremde yaşamını yitirenlerin sayısı 80 kişiyi civarındadır. Sakız Adası adasında da aynı derecede hasar oluşmuş ve çok sayıda kişi hayatını kaybetmiştir.

1739 (1 Mayıs) İzmir. 38.41N; 27.2E ; Io=VI; M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

1754, Temmuz İzmir. 38.41N; 27.2E; Io= VI; M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

1758 (Haziran) John Dolland akromatik merceği buldu.

1763 (13 Ocak) İzmir. 38.41N ; 27.2E; Io= VI; M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

1766 (5 Eylül) İzmir. 38.41N ; 27.2E; Io= VI; M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

1771 (8 Ağustos) İzmir. 38.41N ; 27.2E; Io=VI; M=5.2 (Ergin ve diğ., 1967)

1772 (24 Kasım) Foça. 38.8N, 26.7E ; M=6.4 ; Io=VIII. Deprem ve deprem etkisiyle oluşan dalgalar Foça kalesinin 5 kapısını ve camisini tamamen yıktı. Lesbos’ta( Midilli) birkaç ev yıkıldı. Sakız Adası adasında deprem hissedildi, ama bir hasar meydana getirmedi. (Papazachos, 1997; Ambraseys ve Finkel, 1987).

1778 (16-18-19 Haziran) İzmir. M=6.5. Depremler İzmir’de hasar yaratmıştır. Birçok ev ve Büyük cami hasar ve minareler yıkılmıştır. (Ambraseys ve Finkel, 1987).

1778 (3-5 Temmuz) İzmir. 38.4N; 26.8E; M=(6.4); I=IX. 2.30'da meydana gelmiş, 15 saniye sürmüş ve hemen hemen İzmir’i tamamıyla harap etmiştir. 5 Nisan da ise 3 Nisan’dakine eşit şiddette bir deprem daha olmuş ve birçok evin ve duvarın yıkılmasına ve aynı zamanda bir evde şehrin yarısını yok eden bir yangının çıkmasına neden olmuştur. Bazı yerlerde zemin açılmıştır. İki kaptan İzmir’e 18 mil uzaklıktaki Urla’da toprağın yarılıp açıldığını rapor etmişlerdir. Efes’in yakınlarında adı verilmeyen bir dağdan zemin çatlakları rapor edilmiştir. Hasar Seydiköy ve daha batıya doğru yayılmıştır. Toplamda bu depremlerdeki can kaybı 200 kişiden fazladır. 16 Haziran’da İzmir’de hasara yol açan ön sarsıntıdan sonra en büyüğüdür. Art sarsıntılar ilave zararlar vererek aylarca sürmüştür. Birçoğu İzmir’in güneybatısında daha kuvvetli hissedilmiştir. (Papazachos, 1997, Perrey, 1848; Mallet, 1854; Labros, 1910; Frangakis-Syrett, 1992; Ambraseys ve Finkel, 1995). Bu deprem 16 Haziran 1778 den beri devam eden bir deprem silsilesinin ana sarsıntısıdır. Üç hamam, üç minare ve Büyük Camii de dahil ederek dört cami ile birlikte birçok ev yok olmuş, bütün bacalar devrilmiştir. Bir caminin yıkılması bitişiğindeki 50 kadar evin yıkılmasına ve çok sayıda insanın ölümüne neden olmuştur. Başka bir caminin yıkılmasıyla da 40 kişi göçük altında kalmış ve bazıları hayatta kalabilmişlerdir. Bedestan ve Pazarın kubbeleri hasar görmüştür. Tersine olarak 4 Nisan 1739 depreminden sonra yeniden inşa edilen Avrupalıların yaşadığı bölgede en az hasar meydana gelmiştir. Bununla beraber bu bölgede St.Photius Katedralinin yakınındaki bölge yerin şiddetli bir şekilde çökmesi sonucu ağır hasara maruz kalmıştır. Art sarsıntılar 24 saat devam etmiş ve ana sarsıntıda ağır hasar görmüş birçok evi, minareyi ve hükümet binasını tamamen yıkmıştır. 5 Nisan da ise 3 Nisandakine eşit şiddette bir deprem daha olmuş ve birçok evin ve duvarın yıkılmasına ve aynı zamanda Fransız Konsolosluğu yanındaki bir evde yangın çıkmasına neden olmuştur. Hızla yayılan ve 36 saat devam eden bu yangın şehrin yarısını yok etmiştir. İngiliz, Fransız, Napoli, Ragusan ve Venedik konsolosluk ev ve binaları da dahil olmak üzere tüm binalarda yanacak şey kalmayıncaya kadar yangın devam etmiş ve dağların yamaçlarında durmuştur. Depremin neden olduğu toplam hasar 60 milyon “reales” olmuş ve toplam can kaybı ise 200 den fazla olmuştur. Art sarsıntılar altı haftadan fazla devam etmiş ve ilave zararlar oluşturmuştur. Bunlardan bazıları ise İzmir’in güneybatısındaki Seydiköy ve Urla'da çok şiddetli olarak hissedilmiştir. Ergin ve diğ. (1967) bu depremi: 1778 veya 1779, Temmuz 1; İzmir; 38.41N ; 27.2E ; Io=VI parametreleri ile vermektedir.

1778 (1 Ekim) İzmir. 3-5 Temmuz depreminde hasar görüp tamir edilemeyen iki cami, beş ev, bir han ve hamam yıkılmıştır. Marinada bulunan Avrupa kesimindeki tüm evler tamamen hasarlıdır. (Ambraseys ve Finkel, 1987).

1785/1786, Nisan 26, Ağustos 29 İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1786 (30 Ocak) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1801 İzmir Depremi. Bu deprem hakkında çok fazla bilgi bulunmamakla beraber şehrin hemen bütün camileri, sonraki yıllarda yeniden yapılırcasına tamir edildiğinden bunun da oldukça şiddetli olduğunu anlıyoruz. Nitekim 1298 yılı salnamesinin meşhur olaylar listesi bu depremi 178 ve 1688 depremleri ayarında göstermiştir. (Baykara, 1974)

1817 (30 Kasım) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1820 Mart Sakız (Chios). 38.4N ; 26.2E ; M=(6.0); I=VII. Chios’ta bir fırtına esnasında bir deprem oldu; ve bayağı hasara yol açtı. (Papazachos, 1997; Perrey, 1848; Mallet, 1854). Ergin ve diğ. (1967) bu depremi: 38.4N ; 26.1E ; Io=VI parametreleri ile vermiştir.

1823 Klor gazı Michael Faraday tarafından sıvılaştırıldı.

1825 (7 Ocak) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1826 (8 Şubat) İzmir ve İstanbul. 39.5N ; 28.0E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1826 (12 Haziran) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1828 (15 Haziran) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VII (Ergin ve diğ., 1967)

1829 (23 Şubat) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1836 (8 Ağustos) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1838 (Haziran) Samuel Morse, Morse Alfabesini buldu.

1839 (29 Ekim) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1840 (23 Şubat - Aralık 30), İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1841 (27 Kasım) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967.

1842/54, İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1852 (19 Kasım) Fethiye ve Çeşme. 36.4N ; 28.6E ; Io=VI 1856, Kasım 13, Sakız Adası (Chios). 38.4N ; 26.1E ; M=(6.3) ; I=VIII. 1 Ekim 1852’den 1 Ekim 1856’ya kadar kuvvetli ve hafif 53 sarsıntı hissedilmiştir. Bunların çoğu 1853 ve 1855’te, azı da 1854, 1856 sırasında meydana geldi. 13 Kasım 1856’da diğerlerinden daha kuvvetli bir sarsıntı meydana geldi. Bu sarsıntı tüm şehri salladı. Birçok ev çöktü ve neredeyse hepsinde çatlak oluştu veya bir şekilde hasar gördü. Deniz karaya hücum etti ve bazı insanlar kayboldu. (Papazachos, 1997, Zolotas, 1921).

1855 (23 Şubat) Alman bilim insanı, matematikçi Carl Friedrich Gauss öldü.

1858 (Haziran) Jean Lenoir, içten yanmalı motoru buldu.

1858 (1 Temmuz) Wallace-Darwin Evrim Kuramı ilk kez Londra’da Linnaean Derneği tarafından yayımlandı.

1860 (6 Kasım) Sakız Adası (Chios). 38.4N ; 26.1E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1862 (3 Kasım)3:00, Turgutlu. 38.5N ; 27.9E ; M=6.9 ; I=X. Deprem Turgutlu Kasabası’ndaki tüm evleri yerle bir etmiş; 280 kişinin ölümüne sebep olmuştur. Çevredeki diğer altı kasabada daha az zarar olmuştur. Afyon Karahisar’da, Isparta bölgesinde ve maksimum 300km uzaklığa kadar hissedilmiştir. 13 Kasım’da meydana gelen art sarsıntıda Afyon Karahisar’daki evlerde çatlaklar oluşmuş; İzmir, Aydın, Nazilli, Denizli ve Sakız Adası ve Midilli adalarında hissedilmiştir. (Papazachos, 1997, Karnik, 1971).

1863 (19 Şubat) Dünyanın ilk petrol boru ahttı Kuzey Amerika'daki bir petrol sahasında inşa edildi.

1863 (16 Ağustos) Sakız Adası (Chios) 38.3N ; 26.1E ; M=(6.2); I=VIII. Deprem Sakız Adasında ve komşu alanlarda yıkıcı olmuştur. 30,000 kişi evsiz kalmış; iki sıcak kaynak ortaya çıkmıştır. (Papazachos, 1997, Karnik, 1971).

1863-64, Kızılçullu İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1865 (11 Kasım) Sakız Adası (Chios). 38.3N; 26.2E ; M=(6.1); I=VIII. Deprem Sakız Adası’da birçok evi ve binayı harabetmiş, ancak ambarlara birşey olmamıştır. Sarsıntılar Kasım’ın sonuna kadar daha az şiddette devam etmiştir. (Papazachos, 1997, Sieberg, 1932; Karnik, 1971).

1866 (2 Şubat) Sakız Adası (Chios). 38.4N ; 26.0E ; M=(6.4) ; I=VIII. Sakız Adası’ndaki evlerde hasara yol açtı ve Rodos’a kadar hissedildi. 20 Mart’a kadar birçok art sarsıntı bunu takip etti. En kuvvetlileri Rodos’tan hissedildi. Deprem, 19 Ocak’ta Sakız Adası’ndaki birçok evi hasara uğratan bir ön-sarsıntının arkasından gelmiştir. (Papazachos, 1997, Sieberg, 1932).

1866 (25 Nisan) Selçuk, İzmir, Aziziye. 38.4N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1871 (8 Ekim) Sakız Adası (Chios). 38.4N ; 26.1E ; Io=VII (Ergin ve diğ., 1967)

1875 (1 Aralık) Karaburun ve Mordoğan. 38.5N ; 26.4E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1877 Oksijen gazı Louis Cailletet tarafından sıvılaştırıldı.

1877 Temmuz İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1879 (27 Şubat) ABD'li kimyacılar Ira Remsen ve Constantine Fahlberg sakarin maddesini keşfettiğini bilim dünyasına duyurdu.

1880 Mart Sakız Adası (Chios). 38.4N ; 26.1E ; Io= IX. Sakız Adası Adası'nda hasar yapmış, 4000 kişi ölmüştür.Çeşmede çok şiddetli hissedilmiştir. Bütün Batı Anadolu’ya tesir etmiştir. (Ergin ve diğ., 1967)

1880 (29 Temmuz) 4:40, Menemen. 38.5N ; 27.2E ; M=6.7, I=IX. Bu deprem, İzmir ile Gediz arasında yüz evin yıkılmasına ve gerisinin hasara uğramasına sebep olmuştur. 30 kişi hayatını kaybetmiştir. Bu bölgedeki kasabalar çok hasar gördü ve Menemen’in bir kısmı artık yaşanılamaz evlerle doldu. Toprakta, yarıklar gözlendi ve kaynaklar kurudu. İzmir-Menemen demiryolu hattı, hattaki hasar nedeniyle kapandı. Manisa, Kordelio ve Tomaso’da hasar gözlendi. Ana sarsıntıdan evvel, 22 Temmuz’da İzmir’de evleri yıkan ve insanların ölmesine yol açan ön-sarsıntılar olmuştur. Midilli Adası’nda korkunç ve uzun süreliydi, ve İstanbul’da hissedildi. (Papazachos, 1997, Samos Gazetesi, 23.7.1880; Sieberg, 1932; Karnik, 1971). Ergin ve diğ. (1967) bu depremi: 1880, Haziran veya Temmuz 29, İzmir ve Gediz; 38.6N ; 27.1E ; Io= IX parametreleri ile vermektedir. İzmir ve Gediz çukurluklarında çeşitli yerlerde hasar yapmıştır. İzmir-Turgutlu demiryolu yarıklarla kesilmiştir. Menemen, Bornova ve Karşıyaka’da fazla hasar olmuş. İzmir, Turgutlu, Manisa ve Alaşehir’de hafif hasar yapmıştır. Depremin merkezüstü Menemen civarındadır.

1880 Eylül İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1881 (3 Nisan) 11:40, Sakız Adası (Chios-Nenita). 38.3N ; 26.2E ; M=6.5 ; I=IX. 1879 ve 1880’de, Sakız Adası’nda bazen günde 10 tane olmak kaydıyla, küçük sarsıntılar oluştu ve Midilli ve İzmir’de hissedildi. Ana sarsıntı, adanın güneyindeki 30 veya 40 köyde hasara sebep olan kuvvetli bir ön-sarsıntıyı izleyerek gelmiştir. Deprem adanın dörtte üçünü harap etmiş, Sakız Adası’nda 3,550 kişi ölmüş, 7,000 kişi de yaralanmıştır. Adanın kuzeyinde kimse ölmemiştir. Ana sarsıntı hemen ilkini takiben vurduğundan büyük yıkım dar sokaklarda olmuştur. Türkler, Museviler ve Hıristiyanlar, büyük bahçeli evlerde oturan Frank’lardan daha fazla zarar gördüler. Çeşme bölgesinde 55 kişi ölmüş, 150 kişi de yaralanmıştır. En çok zarar gören bölge Neneta, Vouno, Flatsia, Kalamote, Koene, Kallimasia ve Didyma’nın bulunduğu adanın güneydoğusudur. Chalkio’da, heyelan ve kaya düşmesi olmuş ve bir sürü bunun altında kalmıştır. Aghia Elene burnunda doğu-batı doğrultusunda toprakta bir yarık oluşmuştur. Kastro’nun yakınında, kalenin güney ucunda, bir metre yüksekliğinde su ve kum fışkırmıştır, ve kıyıda yarıklar meydana gelmiştir. Burada deniz tabanı 80 cm. batmıştır. Batıdaki köylerde, hafif hasar oluşmuştur. Adanın kuzeyindeyse hiç hasar olmamıştır. 1884’e kadar birçok art sarsıntı meydana gelmiştir. 30 ila 40 tanesi, 11 Nisan 1881’de olduğu gibi (ana sarsıntıdan hasar görmüşleri yerle bir etmiştir), hasara sebep olmuştur. Tsunami oluşmuştur. (Bu bilgiyi bir bahçe duvarındaki taze kumlardan anlıyoruz). (Papazachos, 1997, Paganeles, 1882; Henriet, 1883; Christomanos, 1899; Zolotas, 1921; Sieberg, 1932). Galanopoulos (1953), Sakız Adası’ndaki her bölgedeki hasarları ve kurbanları belirten bir katalog düzenlemiştir. Eş-şiddet haritaları Galamopoulos (1954) tarafından UNESCO atlasında sunulmuştur. (Shebalin et al., 1974; Papazachos et al., 1997). Ergin ve diğ. (1976) bu depremi: 1881, Nisan 3, Sakız Adası (Chios) ve Çeşme; 38.3N; 26.2E; Io=VI parametreleri ile vermektedir.

1883 (8 Şubat) Louis Waterman dolmakalemi halka tanıttı.

1883 (15 Ekim) 15:30, Çeşme. 38.3N ; 26.6E ; M=6.8 ; I=IX. Urla ile Çeşme arasında 3.600 evin çöktüğü yıkıcı bir deprem meydana geldi. 120 kişiden fazla insan yaşamını yitirmiştir. Çeşme yarımadasında yarıklar gözlenmiştir. İzmir ve Ayvali’de bazı evler yıkılmıştır. Akız Adası’nda, bazı eski evler yıkılmıştır. Deprem, Andros, Syros, Atina, Santorine ve Çanakkale Boğazı’na kadar hissedilmiştir. 22 Ekim’de ve 1 Kasım’da (en şiddetli art sarsıntı) kuvvetli art sarsıntılar meydana gelmiştir. (Papazachos, 1997, Milne, 1912; Karnik, 1971). Ergin ve diğ. (1976) bu depremi: 1883, Ekim 15, Çeşme Yarımadası; 38.3N ; 26.2E ; Io=IX parametreleri ile vermektedir. Çeşme yarımadasının batı kıyısında bulunan bütün köylerde geniş hasarlar olmuştur. İzmir’de hafif hasarlar yapmıştır. 15,000 kişinin öldüğü söylenir.

1883 (1 Kasım) İzmir Körfezi. 38.3N ; 26.3E ; Io=VIII (Ergin ve diğ., 1967). İzmir Körfezi ve Çeşme Yarımadasında şiddetli bir deprem olmuş; toprakta yarıklar açılmıştır.

1884 (28-29 Şubat) İzmir, Urla. 38.4N ; 27.0E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1884, Ekim İzmir, Çeşme. 38.31N ; 26.8E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1884 (4 Aralık) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1885 (12 Nisan) Sakız Adası (Chios). 38.5N ; 26.1E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1885 (6 Temmuz) Fransız bilim insanı Louis Pasteur ve çalışma arkadaşları iki gün önce bir kuduz köpeğin ısırdığı 9 yaşındaki Joseph Meister’e, zayıflatılmış kuduz virüsü taşıyan aşının ilk dozunu verdi. Bağışıklık başarıyla sağlandı.

1885, Aralık İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1886, Haziran İzmir, Urla, Çeşme. 38.31N ; 26.75E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1886, Ağustos Sakız Adası (Chios) ve Çeşme. 38.3N ; 26.1E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1886 (29 Ekim) Sakız Adası (Chios). 38.3N ; 26.0E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1887, Ocak Urla, İzmir, Denizli 38.0N ; 28.0E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1887, Mart, Midilli Adası (Lesbos). 39.3N ; 26.3E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1887, Nisan Urla. 38.31N ; 26.8E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1887 (18-20 Haziran) Sakız Adası (Chios). 38.4N ; 26.1E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1887 (6 Temmuz) Sisam Adası (Samos). 37.7N ; 26.8E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1887, Kasım Çeşme ve Muğla. 37.74N ; 27.6E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1888 (15 Mart) Sakız Adası (Chios). 38.4N ; 26.1E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1888, Mayıs Sakız Adası (Chios), Çeşme, Urla ve Karaburun. 38.4N ; 26.1E ; Io=VIII (Ergin ve diğ., 1967)

1888 Haziran Nikola Tesla, alternatif akımla çalışan motoru ve transformatörü buldu.

1888, Ekim İzmir, Aydın, Ödemiş. 38.22N ; 28.0E ; Io=VII (Ergin ve diğ., 1967)

1890 (1/20 Ağustos) İzmir ve Denizli. 38.0N ; 28.0E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1890 (14 Aralık) Efes. 37.9N ; 27.1E ;M=(6.2) ; I=VIII. Efes’te 35 ev çökmüş ve 150-200 ev de hasar görmüştür. Deprem Samos ev Thera’da hissedilmiştir. (Papazachos, 1997, Karnik, 1971). Ergin ve diğ. (1967) bu depremi: 1890, Aralık 14, Selçuk; 37.85N ; 27.25E ; Io=VI parametreleri ile vermektedir.

1891 (3/15 Şubat) Selçuk ve İzmir. 37.9N ; 27.4E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1891 (1/13 Ekim) İzmir, Menemen ve Selçuk. 38.3N ; 27.2E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1891 (24 Kasım) İzmir. 38.41N ; 27.2E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1892 (2 Şubat) ABD'de teneke gazoz kapağının patenti alındı.

1892, Haziran İzmir ve Çeşme. 38.31N ; 26.8E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1893, Haziran İzmir ve Çeşme. 38.3N ; 26.3E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1895, Mayıs Sakız Adası (Chios), Urla ve Çeşme. 38.3N ; 26.8E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1897 Sakız Adası (Chios). 38.4N ; 25.8E ; Io=V (Ergin ve diğ., 1967)

1898 Hidrojen James Dewar tarafından 20 K’de sıvılaştırıldı.

1899 Bornova. 38.5N ; 27.3E ; Io=VI (Ergin ve diğ., 1967)

1907 (3 Şubat) Periyodik tabloyu hazırlayan Rus kimyacı Mendeleyev öldü.

1908 Helyum Kamerlingh Onnes tarafından sıvılaştırıldı.

1908 (Haziran) Emler A. Sperry jiroskop ve pusulanın bileşimi olan jiropusulayı buldu. Jiropusulalar gemilerde kullanılır ve gerçek kuzeyi hatasız olarak gösterir. En önemli özellikleri gemilerdeki demir içeren metallerden etkilenmemeleridir.

1911 Süper iletken keşfedildi. Kamerlingh Onnes cıvanın 4,2 K’lik kritik sıcaklıkta (Tc) süperiletken hale geçtiğini buldu.

1913 (18 Şubat) İngiliz Kimyacı Frederick Soddy "izotop" terimini bilim dünyasına duyurdu.

1913 Kamerlingh Onnes, düşük sıcaklıklarda maddenin özellikleri üzerine yaptığı araştırmalar nedeniyle Nobel Fizik Ödülü’nü aldı.

1921 Camille Guérin, Albert Calmette ile birlikte, tüberküloza karşı Bacillus Calmette-Guérin ya da daha iyi bilinen adıyla BCG aşısını geliştirdi.

1923 (10 Şubat) Wilhelm Konrad von Röntgen öldü.

1923 (Haziran) Kırmızı, sarı ve yeşilden oluşan üçlü rengin trafik lambalarında ilk kullanımı. Garrett A. Morgan tarafından geliştirildi.

1933 W. Meissner ve R. Ochsenfeld, Meissner etkisini keşfetti. (Tc=10K)

1934 (4 Temmuz) Polonya doğumlu Fransız kimyacı Marie (Marja Sklodowska) Curie öldü.

1935 (26 Şubat) İskoç fizikçi Robert Watson-Watt ilk radarı geliştirdi.

1938 (24 Şubat) Du pont ilk naylon kıllı diş fırçasını Mucize Tutam adıyla piyasaya sürdü.

1941 (4 Şubat) Kısaca teflon olarak bilinen tetrafloretil polimerleri bulan Roy Plunkett buluşuna patent aldı.

1941 (12 Şubat) Penisilin ilk kez bir insan üzerinde denendi.

1947 (21 Şubat) Edwin H.Land kendi buluşu olan poloroid fotoğraf makinesini halka tanıttı.

1951 (28 Şubat) Linus Pauling ve Robert Corey yaptıkları bilimsel yayınla proteinlerin yapısını bilim dünyasına duyurdu.

1953 İsveçli bilim insanları ilk yapay elması üretti.

1961 (12 Nisan) SSCB kozmonotu Yuri Gagarin Vostok 1 uzay aracı ile uzaya çıktı.

1962 (10 Temmuz) İsveçli mühendis Nils Bohlen bugün kullandığımız üç noktalı emniyet kemerinin patentini aldı.

1962 Josephson Kavşağı’nın keşfi. Westinghouse araştırmacıları Niobyum-tritanyumdan ilk ticari süperiletken kabloyu üretti.

1972 (1 Şubat) Bilimsel hesaplamalarda kullanılabilecek yeterlikteki ilk el hesap makinesi HP 35 Hewlett Packard şirketince piyasaya çıkarıldı.

1972 J. Bardeen, Cooper ve J. Schrieffer, BCS kuramı nedeniyle Nobel Fizik Ödülü’nü aldı.

1974 (5 Şubat) Uzay aracı Mariner 10, Venüs'ün yapısını gösteren ilk yakın çekim fotoğraflarla Dünya'ya döndü. Venüs'ün yaklaşık altı bin kilometreden fotoğraflarını çeken Mariner 10, aynı zamanda Merkür'ün çekim alanından yararlanarak uzayda yer değiştiren ilk uzay aracı oldu. Karbondioksit ve sülfürik asitten oluşan Venüs atmosferinin yol açtığı sera etkisi nedeniyle, gezegen yüzeyindeki sıcaklık 485 C dereceye ulaşıyordu ve atmosfer basıncı Dünya'nınkinin yaklaşık 90 katıydı. Bir yıl kadar sonra Sovyet uzay aracı Venera 9, gezegenin yüzeyine inmeyi başararak gezegen yüzeyinden fotoğraflar göndermeyi başardı.

1975 (11 Temmuz) Çinli arkeologlar 12500 metrekarelik bir arazide, M.Ö. 221 ile 206 yıllarından kalma savaş araçlarıyla birlikte gömülü, kilden yapılmış binlerce savaşçı heykeli buldu.

1977 (5 Haziran) İlk bilgisayar geliştirildi. Bu bilgisayar bir ev büyüklüğündeydi.

1986 (Ocak) Alex Müler ve Georg Bednorz, 35 K’de süper iletken hale geçen seramik lantan, baryum, bakır ve oksijen bileşikleri üretti.

1986 (20 Şubat) SSCB'ye ait uzay istasyonu MIR, Dünya çevresindeki yörüngesine oturdu.

1987 (Ocak) Houston Üniversitesi ve Alabama Üniversitesi’nden araştırmacılar, Yttriyum ve lantandan yaptıkları seramik malzemenin 92 K’de süperiletken hale geçtiğini buldu. Bu buluş, soğutucu olarak sıvı azotun kullanımını olanaklı kıldı.

1987 (Ekim) Müler ve Bednorz, yüksek sıcaklık süper iletkenliğini keşifleri nedeniyle Nobel Fizik Ödülü’nü aldı.

1988 Arkansas Üniversitesi’nden Allen Herman, 120 K’de süperiletken hale gelen, kalsiyum ve talyum içeren bir seramik üretti. Hemen ardından IBM ve IT&T Bell Laboratuvarı’ndaki araştırmacılar 125 K’lik kritik sıcaklığa sahip seramik malzeme üretti.

1988 (Haziran) Cep telefonları kullanılmaya başlandı.

1990 (13 Şubat) Voyager 1 Güneş Sistemi'nin ilk fotoğraflarını Dünya'ya gönderdi.

1991 (6 Şubat) Uzay mekiği Discovery Rusya'nın yörüngedeki uzay istasyonu Mir'e kenetlendi.

1991 (9 Şubat) Japonya'daki Mihama nükleer santralinde insan hatasından kaynaklanan nükleer bir kaza oldu.

1993 A. Svhilling, M. Cantoni, J.D. Gua ve H.R. Ott, 133 K’lik kritik sıcaklığa sahip cıva, baryum ve bakırdan oluşan bir süperiletken magnezyum Diborür’ü buldu.

1995 (6 Şubat) ABD'deki Yale Üniversitesi'ndeki bir grup araştırmacı, erkek ve kadınların konuşurken beyinlerinin farklı bölgelerini kullandıklarını ortaya koydu.

1996 (17 Şubat) Dünya satranç şampiyonu Gary Kasparov, Deep Blue adlı satranç bilgisayarını 4-2 yenmeyi başardı.

1996 (5 Temmuz) Dünyanın klonlanmış ilk memelisi koyun dolly İskoçya’nın Edinburg kentindeki Roslin Enstitüsü’nde doğdu.

1997 (11 Şubat) Hubble uzay teleskopu onarıma alındı.

2003 (14 Şubat) Klonlanmış koyun Dolly bir akciğer rahatsızlığı nedeniyle öldü.

2003 (Haziran) Susumi Tachi, Masahiko Inami ve Naoki Kawakami, Optik Kamuflaj sistemi’ni geliştirdi. Uzay giysisi gibi görünen bir palto giyildiğinde, paltonun özel kumaşı, arkadaki görüntüyü öne yansıtıyor, böylece ortamda görünmez olunuyor.

26 Aralık 2004 Endonezya açıklarında 9 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Japonya'nın kuzeydoğu sahilini vuran 8.9 büyüklüğündeki depremin ardından oluşan tsunami ülkeyi yerle bir etti.