Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Ruhun iyiliği için yapılan törenler

“Zerdüşt inancına göre, ölülerin ruhu üç gün dünya çevresinde kalır. Eğer ölen kişi dindarsa, geçmiş yaşamındaki davranışların güzel bir resmini görür, kendini mutlu hisseder. Eğer ölen günahkar ise, geçmişteki davranışlarının korkunç bir resmini görür ve korkar. Ve kendini kayıp gibi hisseder.

‘Zerdüşt sordu: Ey Ahura Mazda, her şeyi koruyan ruh, maddi dünyanın yaratıcısı! Dindar biri öldüğünde onun ruhu o gece nerede yaşamaya devam eder? İkinci gece nerede, üçüncü gece nerede?’ (Yast Fragment 22-1, 2, 5)

‘Sonra Ahura Mazda cevapladı: Uşavaiti Gatha’yı söyleyerek, kutluluğunu isteyerek vücudundaki yerinde kalır. Böylece Ahura Mazda’nın ona vereceği kutluluğu bulur.’ (Yast Fragment 22-1, 4, 6).

Eğer ruh bir günahkarın ise, geçmiş yaşamının tüm günahlarını hatırlayarak ve gideceği hiçbir yer olmadığını hissederek üç gün dünya çevresinde kalır. Üç kutsal bir sayıdır. Zerdüşt dininin bütün ahlaki yapısının dayandığı üç ana emir vardır. Humata, Hukhata, Hawaraşta. İyi Düşünce, İyi Söz ve İyi İş. Bu üçlem Zerdüşt dini inancının ve felsefesinin döndüğü ekseni biçimlendirir. Ve ölümden sonraki üç günde, bu üç adım ruhu cennete yönlendirir. Diğer yandan, günahkar insanın ruhu, Duşmata, Duzhuktha, Duzhvarşta ile yani şeytani düşünce, şeytani söz ve şeytani davranışların üç adımı ile cehenneme gider.

‘Ey güzel Kutsal Sroş! Burada bu iki yaşamda, bu iki dünyada, maddi olan bu dünyada, ruhani olan diğer dünyada bizleri koru’ (Yasna 57-25)

Ölümden sonraki üç gün boyunca, Sroş’un koruması altında olduğundan, hem ölen için hem de Sroş’un onuruna dini törenler yapılır. Bu törenlerde iki ya da daha fazla din adamı ve ölünün akrabaları, Sroş Baj duasını okur en sonunda Patet’i ya da Sroş’un Khşnumanı ile birlikte olan tövbe duasını ölenin kusurları için tanrıdan af dileyerek okurlar. Geceleyin Aewişuthrem Geh’in başlangıcında iki din adamı, Sroş’un onuruna Afrinagan törenini yaparlar. Din adamları karşı karşıya halının üzerinde oturur. Aralarında metal bir tepsi ve vazo içinde bir ateş vardır. Önünde ateş olan diğerine ise Atravakhşi yani ateş rahibi denir.

Metal tepsi içinde bir kap saf su ve sekiz tane, belirli bir sıra içinde düzenlenmiş çiçekler vardır. İki tanesi ateşe dönüktür. Diğer altısı ise, üçer üçer iki sıra halinde, bir diğerine dönük, ilk ikisinin düzenlendiği doğruyla dik açı oluşturacak şekilde sıralanır. Zaota töreni, Afrinagan ile, yani takdim denilen, Pazend dilinde bir dua olan ve ölünün ruhu için melek Sroş’tan koruma dileyen Dibaçe ile başlar.

Her iki rahip birlikte Yasna 57-15, 18’i okur. Ölü evindeki üç gün üç gece törenlerin yanı sıra ateşgahlarda da tören yapılır. Bu törenlerde Sroş Hadokht (Yast 11) ve Patet (tövbe duası) okunur. Ölenin isminin söylendiği ve onun için Sroş’un korumasının istendiği, Sroş’un Khşnumanı ile bir Pazend duası okunur. Bu tören topluluk için çok önemlidir. Törenin sonunda, ölünün arkadaşları ve akrabaları, genellikle ölünün anısına ve onun adını zikrederek yardım anonsu yapar. Üçüncü gündeki, Uthamnu töreni sonunda, bir din adamı ya da topluluğun lideri olan Akaabar, topluluğun önünde, iyilikleri ve iyi davranışları birer birer sayılan ölünün isminin, tüm toplumsal dini törenlerde hatırlanmasına onay verilmesi için topluluk tarafından zikredilmesini önerir. Bu öneri üzerine sessizlik olduğunda onay alınmış olur. Ondan sonra ölünün ismi okunur ve ruhu tüm halka ait törenlerde anılır. Eğer ölü tüm Zerdüşt toplumu için hayırlı işler yapmışsa bütün Zerdüştiler tarafından anılır. Ölümden sonraki üçüncü geceden sonraki günün ağarması büyük bir durumdur. Ruh üçüncü geceden sonraki ağartıyla beraber Çinwad  adı verilen köprüden geçerek öbür dünyaya gider.

‘Üçüncü gece bittiği ve tan yerini güneşe bıraktığı zaman, yeteri kadar mutlu dağlardan iyi donanımlı Mithra görünür.’ (Vendidad 19-28)

‘Ruh, çok eski zamandan beri eski bir yol olan ve kutsal olan için olduğu gibi, günahkarlar içinde olan ve Mazda tarafından yaratılan kutsal Çinwad köprüsüne gider. Orada, ruha, maddi dünyada yaptığı amelleri sorar.’ (Vendidad 19-29)

Çinwad Köprüsü’nde yargıçlık görevi Mithra’nındır. Mithra’ya, adalet meleği  Raşn ve doğruluk meleği Aştad yardım eder. Onlar, ölünün geçmiş yaşamda yaptıklarını yargılar. Eğer iyi yaptığı işler, öktü olandan fazla ise ruhun cennete gitmek için köprüden geçmesine izin verilir. Yaptığı iyi işler, kötü olanlar ile eşitse Hameşta-Gehan adı verilen yere günahlarından arınmaları için gönderilir. Yaptığı kötü işler, iyi olanlardan fazla ise cehenneme gider. Zerdüştiler’in cenaze törenleri, hayatta kalanlara, yaşamın sağlığı için büyük bir endişe ve merak duymaları gerektiğini, ölüye saygı, ölüye karşı sevgi hissi duyulması ve ölümün herkesi aynı seviyeye getirdiği düşünceleriyle ahlak ve fazilet öğreten fikirler ile herkesin her an gelebilecek olan ölüme karşı hazırlıklı olmaları gerektiği düşüncelerini öğretir.”

(Ateşe Tapmayanlar: Zerdüştiler, Sami Solmaz)