Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Caşanlar, Gambarlar

"Önemli bir olayın, ister acı verici, ister neşeli olsun, dini bir merasimle kutlanmasına Caşan adı verilir. Caşanlar, adlarına düzenlendikleri olaylara göre ayrılır. Örneğin, bir kimsenin ölü yıldönümü için A'nın veya B'nin Caşanı, bir ateş tapınağının kuruluş yıldönümü için Salgireh Caşanı (ateş tapınağı yıldönümü), eğer bir Gambar veya mevsim şenliği kutlaması ise Gambar Caşanı olarak adlandırılırlar. Zerdüştiler, kıtlık, bolluk, salgın, savaş vb.için de Caşanlar düzenleyip dua ederlerdi. Çaşan kelimesi, yaz (methetme, övme, tapınma) kökünden türemiş olup, Yazaşna veya Ceşnanın farklı biçimde söylenişidir. Bazıları bu kelimenin çeş (tatmak, yemek) kökünden türediğini ileri sürer. Bunun nedeni de, törenlerin takdis edilmiş ekmek (darun, dron) ve takdis edilmiş meyve (myazda) yenerek sona erdirilmesi olabilir. Bir Caşan'da yer alan törenler şunlardır:

1- Afrinagan

2- Baj

3- Yasna

4- Farokşi

5- Satum

Son üçü olmasa bile ilk ikisi çoğunlukla uygulanır. İlki Afrinagan, özellikle önemlidir. Caşana dahil bir tören olduğu halde, neredeyse asıl Caşan odur. Genellikle geniş bir salonda veya açık bir yerde herkesin görebileceği şekilde icra edilir. Afrinagan'da üç kısım genelde ezbere okunur. Bu üçünden ikisi daima en sonda okunur ki, bunlar Daham ve Sraoş'tur.

Eğer bir ateş tapınağı yıldönümü veya benzer bir olay içinse, Yazata Behram Kutşmanı (zafere başkanlık eden) veya güne başkanlık eden belirli Yazata'yı içeren Afrinagan okunur. Eğer bir Gambar Caşanı ise, Gambarlar için olan Afrinagan okunur. Yılın belirli günlerinde bazı bayramlar vardır, bunlar Caşan bayramları veya Özel Caşanlar olarak bilinir. Bu caşanlar veya özel bayramlar üç sınıfa bölünebilir:

Mevsimlerle veya mevsim şenlikleriyle ilişkili Caşanlar

1- Gambarlar

2- Cemşidi Newroz

3- Meherangan

4- Rapithwan

5- Tirangan

6- Khordadsal

Ölü onuruna düzenlenen Caşanlar Bu sınıfa şu Caşanlar dahildir:

A- 10 günlük Farvardegan Bayramı

B- Farvardin Caşanları (Roz Farvardin - 19.gün -ve Mah Farvardin- ilk ay- Caşanları) Her ayın 19.Farvardini ölü için kutsal sayılır. İlkve dokuzuncu ayın (Adar) 19. günleri hariç.

C- Ölünün arkasından 4.gün, 10.gün, 30.gün ve yıldönümü Caşanları. Eski İran'da birtakım tarihi günlerle ilişkisi olan Caşanlar.

İlk başlığın altında yer alan Caşanlar, bu başlığın altına da dahil edilebilir:

A-  Cemşidi Newroz

B- Newroz

C- Mehergan

D- Tirangan

Zerdüşt dininin takvimi, 21 Mart günü Newroz'da başlar. Newroz, Medler'in ve Persler'in kurtulduğu, zalim kıral Azdehak'ın öldürüldüğü ve Zerdüşt'ün peygamberliğini ilan ettiği gündür.

Ve en önemli bayramdır.

(Ateşe Tapmayanlar: Zerdüştiler, Sami Solmaz)