Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Su-şın (proto-Tunguz) kavimlerinden Vu-ciler kimdir?

“Y : Gav-li’nin şimalinde Su-şınların eski şehridir. Mo/hoların yüz kabilesine bağlıdır. Memleketleri şimalden Çi-danlarla hudutlanır. Eski bir devlet olan İ-lov ise Tanğ zamanında Mo-ho denirdi...

K : Sığırları yoktur. Memleketleri düzdür. At ve arabaları vardır. Toprağı iki erkek bir saban ile sürer, darı, buğday ekerler, sebze olarak bir nevi ebegümeci vardır, çok domuz beslerler ve hiç koyun beslemezler.

Darı şarabı içerler. Kadınlar kumaştan elbise, erkekler post giyerler. Nişanlanma şu şekilde sembolize edilir : Erkek kadının memesini tutar. Yüzlerini sidikle yıkarlar.1 Mezarları üzerinde koruma için küçük bir ev inşa ederler, diğer şark barbarlarına uymayan bir dille konuşurlar. Yedi müstakil kabileye bölünürler:

Li-mo, Gav-li ile hemhudutturlar; Bo-çü (bunun şimalindedir); An-cü-gu (Bo-çü’nün şimalî şarkîsindedir); Fu-nye; Hav-şı, Hey-şui, Bay-şan.

Fu-nye şarkında yaşayan bütün kabilelerin taş uçlu okları vardır. Tay-şan adlı mukaddes bir dağı vardır. Avla yaşarlar, iyi avcıdırlar. Yayları üç kadem, okları 1,2 kadem uzunluğundadır. 7. veyahut 8.ayda oklar için zehir yaparlar. Evleri mağara şeklindedir.

Dilleri diğer şark kavimlerinden tamamıyla ayrıdır. Yurtları düz ve rutubetlidir. Toprağı tepe gibi üstüste yığarlar, içine bir mağara oyarlar ve burada otururlar.

Yukarıda delik vardır. Sığırları yok, fakat atlı arabaları vardır. Tuz çok bulunur. Düğünde kadın kumaş elbise, erkek başında bir kaplan kuyruğu ile domuz veya köpek derisinden bir elbise giyer. Pistirler. Av ile beslenirler.

Şarap, çiğnenmiş hububattan yapılır...

...

D : Asıl adları herhalde Mokri idi. Bunların Mo-h’olarla aynı olması icap eder.

M : Dördüncü yüzyıldan beri.”

Y : Boyun yayıldığı yahut sâkin olduğu yer hakkındaki kaynaklar

K : Kültür hakkındaki kaynaklar

B : Belki kısa olarak başka kaynaklara işaret, hususi Avrupalı eserler veya daha ehemmiyetsiz olan kaynak rivayetleri ilavesi

M : Bir boyun başlangıcının kaynaklarda ilk ve takribî olarak tespiti

D : Tenkit mahiyetinde düşünceler.

(W.Eberhard, Çin’in Şimal Komşuları, S.39)

1 Bu âdetin Vu-ciler’den maada Giljaklar’da Karasu Mo-h’olarında ve Şansi eyaletinin bazı kısımlarındaki Çin kadınlarında bulunduğu bildirilmektedir. Tibet’te Dalai-lama’nın sidiği toplanmakta ve ömrü uzatma ilacı olarak ricale verilmektedir.  Eski Çin Taoistleri de, ömürleri uzasın diye arasıra sidik içerlermiş.