Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Moğolca üzerine birkaç bilgi

“Altay dilleri içinde birbirine en yakınlık gösteren, Türkçe ile Moğolca’dır. Moğol adı ilk kez 7.yüzyılda Çin kaynaklarında geçer. 12. yüzyılda tarih sahnesinde gözükürler. Yüzyıl içinde Moğol birliği sağlanır. Bu dönemde, ağızların dışında kalan standart bir bütünlüğe sahip, bütün bir Moğol dili bulunmaz. Çeşitli ağızlar konuşulur. Cengiz Han döneminde Uygur yazısını alırlar ve kendi yazı dillerini kurarlar. Moğolca 18.yüzyıla değin kendi içinde gelişir. Bu tarihlerde Batılı araştırmacılar Moğolca’yı araştırmaya başlar.

En eski Moğol yazıtı, Orhun Irmağı kıyısında granit bir taş üstünde yazılmıştır. Toplam beş satırlık yazıtta Cengiz Han’ın yeğeni anılır. Böylece Moğolca’nın en eski yazılı ürünü

13.yüzyıldandır.

Moğolca’nın Türkçeyle biçim, söz varlığı,söz dizimi açısından birçok yakınlığı vardır. Kimi ekler her iki dilde de eşittir.

Söz varlığı açısından şu benzerlikler bulunur. Türkçe kulak sözü Moğolca’da kulagu biçiminde ‘kulak ve kulak kiri’ anlamında kullanılır. Türkçe omuz sözcüğü Moğolca’da omurugun biçimindedir, göğsün üst bölümü anlamına gelir. Türkçe saç sözcüğü Moğolca’da saçug olarak geçer, alın perçemi yerine söylenir. Türkçe topuk sözcüğü Moğolca’da toyik olarak geçer. İnek, öküz, buzağı, teke, koyun, koç, kuzu gibi hayvan adları arasında da yakınlık ve benzerlikler vardır. Ayrıca anlamak, yapmak-etmek, çağ, yıl, katı, güç, güçlü gibi soyut kavramların karşılıkları arasında koşutluklar bulunur. Yeşil, sarı, kara, gök gibi renk adları arasındaki benzerlikler de göz önüne alınacak olursa, aradaki ortaklık küçümsenemez.

Ayrıca Türkçe ile Moğolca arasında kimi ses koşutlukları bulunmuştur. Sözgelimi Moğolca i ünlüsünün ı ya da u ünlüsü ile karşılandığı söylenir. Günümüzde sarı biçiminde söylediğimiz Eski Türkçe sarıg sözcüğü Moğolca’da sira biçimindedir. Moğolca’da yeni anlamında nira sözcüğü vardır. Bu sözcük ile Türkçe yaz sözcüğü arasında koşutluk olduğu düşünülür. Yine Moğolca’da var anlamında bu sözcüğü geçer. Bu sözcükle Eski Türkçe bar sözcüğü arasında yakınlık olduğu gözlenir.

Türkçe iç sesteki g sesi Moğolca’da korunur. Eski Türkçe buzagu sözcüğü Moğolca’da biragu biçimindedir. Temiz anlamındaki Eski Türkçe arıg sözcüğü Moğolca’da arigun olarak geçer.

Türkçe’de olduğu gibi Moğolca da ünlü bakımından zengindir. Kısa ve uzun ünlüler kolayca ayrılır.”

(Türkler'in Dili, Fuat Bozkurt, Kapı Yayınları, S.74)