Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

Öykü 1
Öykü 2
Öykü 3
Öykü 4
Öykü 5
Öykü 6
Öykü 7
Öykü 8
Öykü 9
Öykü 10
Öykü 11
Öykü 12
Öykü 13
Öykü 14
Öykü 15
Öykü 16
Öykü 17
Öykü 18
Öykü 19
Öykü 20
Öykü 21
Öykü 22
Öykü 23
Öykü 24
Öykü 25
Öykü 26
Öykü 27
Öykü 28
Öykü 29
Öykü 30
Öykü 31
Öykü 32
Öykü 33
Öykü 34
Öykü 35
Öykü 36
Öykü 37
Öykü 38
Öykü 39
Öykü 40
Öykü 41
Öykü 42
Öykü 43
Öykü 44
Öykü 45
Öykü 46
Öykü 47
Öykü 48
Öykü 49
Öykü 50
Öykü 51
Öykü 52
Öykü 53
Öykü 54
Öykü 55
Öykü 56
Öykü 57
Öykü 58
Öykü 59
Öykü 60
Öykü 61
Öykü 62
Öykü 63
Öykü 64
Öykü 65
Öykü 66
Öykü 67
Öykü 68
Öykü 69
Öykü 70
Öykü 71
Öykü 72
Öykü 73
Öykü 74
Öykü 75
Öykü 76
Öykü 77
Öykü 78
Öykü 79
Öykü 80
Öykü 81
Öykü 82
Öykü 83
Öykü 84
Öykü 85
Öykü 86
Öykü 87
Öykü 88
Öykü 89
Öykü 90
Öykü 91
Öykü 92
Öykü 93
Öykü 94
Öykü 95
Öykü 96
Öykü 97
Öykü 98
Öykü 99
Öykü 100
Öykü 101
Öykü 102
Öykü 103
Öykü 104
Öykü 105
Öykü 106
Öykü 107
Öykü 108
Öykü 109
Öykü 110
Öykü 111
Öykü 112
Öykü 113
Öykü 114
Öykü 115
Öykü 116
Öykü 117
Öykü 118
Öykü 119
Öykü 120
Öykü 121
Öykü 122
Öykü 123
Öykü 124
Öykü 125
Öykü 126
Öykü 127
Öykü 128
Öykü 129
Öykü 130
Öykü 131
Öykü 132
Öykü 133
Öykü 134
Öykü 135
Öykü 136
Öykü 137
Öykü 138
Öykü 139
Öykü 140
Öykü 141
Öykü 142
Öykü 143
Öykü 144
Öykü 145
Öykü 146
Öykü 147
Öykü 148
Öykü 149
Öykü 150
Öykü 151
Öykü 152
Öykü 153
Öykü 154
Öykü 155
Öykü 156
Öykü 157
Öykü 158
Öykü 159
Öykü 160
Öykü 161
Öykü 162
Öykü 163
Öykü 164
Öykü 165
Öykü 166
Öykü 167
Öykü 168
Öykü 169
Öykü 170
Öykü 171
Öykü 172
Öykü 173
Öykü 174
Öykü 175
Öykü 176
Öykü 177
Öykü 178
Rabbi Nisim Behar
Kronoloji
İsrael Kıralları
Hakim Adları
Tarih sırasına göre hakim adları
Yeuda ve İsrael'in başına geçen kırallar
İsrail Kırallığının 10 Kabilesinin kıralları
Yeuda Kıralları

 

Önsöz

“Ağlama Duvarı olarak bilinen duvar, Bet Amikdaş adlı tapınağın yıkılmasından sonra nedense öyle bırakılmış batı duvarıdır.

Kral Şelomo’nun tahta geçişinin dördüncü yılında inşasına başlanan bu tapınak Kral David tarafından yapılmak istenmişse de süregelen savaşlar bunun gerçekleşmesini önlemiştir. Kral David’in ölümü üzerine oğlu Şelomo tahta geçince baba dostu Tsor Kralı Hiram, elçiler göndererek yeni kralı kutladı.

Kral Şelomo Hiram’a elçileriyle şu mesajı gönderdi:

“Babamın düşmanlarımızla yapmak durumunda kaldığı savaşlar yüzünden çok arzu ettiği halde bir Tanrı Evi inşa edemediğini biliyorsun. Bugün, bütün devletlerle barış içindeyiz. Bu nedenle babamın bu arzusunu gerçekleştirmek istiyorum. Bu inşaat için gerekli olan ve Lübnan’da bulunan Erez ağaçlarının kesimine başlamaları için adamlarına emir vermeni rica ediyorum. Adamlarım, seninkilerle çalışacak, çalışanların bütün giderleri karşılanacak, ücretleri ödenecek, istek ve arzuları yerine getirilecektir.

Kral Şelomo, Kral Hiram’ın ustalarına yardım etmeleri için Lübnan’a otuz bin işçi gönderdi. İnşaatta kullanılacak taşlar da dışardan geldi ve bunların kesilmesi için yüz elli bin işçi çalıştı.

2833 yıl önce İyar ayında temelleri atılan tapınağın yapımı için seçilen alan da ilginç… Burası, Avraam’ın oğlu Yitshak’ı kurban etmek için götürmüş olduğu Moria Dağı’nın bulunduğu yerdi… İnşaat yedi buçuk yıl sürdü. Tapınak, Moşe’nin çölde yapmış olduğu Mişkan’ın planına göre yapılmıştı.

Kral Şelomo, babası David’in arzusunu yerine getirmiş olmanın erinci içindeydi.

Tişri ayında milletini açılışa davet etti. İhtiyarlar, kabile başkanları, aile başkanları bu törende hazır bulundu.

Koenler’le Leviler David’in kentinde korunan Moşe’den kalan yazılı Tevrat’ı dinsel eşyaları ve On Emir’in yazılı olduğu levhaların bulunduğu Aron Aberit adı verilen kutsal dolabı tapınağa yerleştirdi. O gün Kıral Şelomo ve tüm İsrael Oğulları kurban kesti.

Kıral Şelomo, mabedin karşısına yerleştirilmiş bir kürsüde diz üstü oturuyordu. İki elini yukarılara doğru kaldırarak dua etmeye başladı. Bu mabede gelip Tanrı’ya yakaran herkesin dualarının kabulünü, uzaklarda yaşayan insanların düşüncelerini buraya yoğunlaştırıp bu yöne doğru dua etmeleri halinde ve de Yahudi olmayanların bile Tanrı’ya sığınmak için bu kutsal mabede geldiklerinde onların da dualarının Tanrı tarafından kabulü için tüm halkın gözü önünde dua etti.

Bet Amikdaş’a, kutsal dolabın içine yerleştirilen Tevrat’ın bir bölümünde şunlar yazılı: ‘Ve vaki oldu ki, Moşe bu şeriatın sözleri tamam oluncaya kadar onları bir kitaba yazmayı bitirdiği zaman Moşe Allah’ın ahit sandığını taşıyan Levilere emredip dedi: Bu şeriat kitabını alın ve onu Allahınız RABBİN ahit sandığının yanına, sana karşı orada şanit olsun diye koyun.’ (Tensiye, B.31, 24 - 26).

Demek ki, Tevrat’ın tamamını Moşe yazıp teslim etmiş… Moşe’nin kitabı Tevrat, hiçbir değişikliğe uğramadan, virgülüyle, noktasıyla kısaca nasıl yazılmışsa öylece günümüze vardı.

Rabbi Nisim Behar, elinizdeki Tevrat kaynaklı İbrani tarihini ‘La İstorya Cudia’ adı altında 1957 yılında üç bölümde yayımlamış, 1969 yılında da bu kitapları yine üç bölümde Türkçe olarak yayımladıktan sonra birleştirerek tek kitapta toplamış.

İbraniler’in Tevrat kaynaklı geçmişini, öğrencileri için kaleme almış olan hocaların hocası Rabbi Nisim Behar’ı değişik dillerde yayımlanan birçok kitabı yanında Türkçe olarak yayımlanan bu kitabı İbrani tarihinin en azından tanıtımını yapmaktadır. Bu konuda dilimizda yayımlanmış tek kitaptır.

Musevi okullarında İbranice ve din dersi öğretmenliği yapan değerli hocamız sayesinde Musevilikle ilgili birçok bilgiye erişebiliyoruz. Ya da kısaca şöyle diyelim: Bugün rahmetli dedemizin ölüm yıldönümünde okunan duaya –amin demesini biliyorsak bu onun sayesindedir. Bu nedenle onu rahmetle ve minnetle anıyoruz.

Moşe Grosman

(Zvi-Geyik Yayınları, Etnik Kültürlerin Dinsel Kaynakları Serisi 3)