Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

XÇE KOTUMEŞİ MARKVALEPE
Xava Dadik jur tutaren xçe kotumeşi markvalepe gorupt`u. Ar ndğas kotumes natxozuşi manz`agere muşi Esmeşi bargenis naamaxtu koz`iru. Xava Daditi unk`ap`u do Esmeşi nek`nas konodgitu. Dadik Esmes ducoxuşi, Nuri oxorişen kagamaxtu. Dadik Nuris markvalepe ak`vanduşi Nurik;
- Markvalimuşi kotume skanis k`itxi. Man kotume skanişi mçumale vorei? Yado Dadis guktu.
- Jur tutaren kotume çkimişi markvalepe tkvan imxort mara a3`işk`ule varkçapt do giçkit`an!
Xava Dadi uk`uniktu do nit`uşi, Nurik k`ap`ulaşen nucoxu.
- Man modolomabone. Sin markvali skani çkimi bargenis vargorana,kotume skanis u3`vi do sin elagiskvas!
- Emuş nosi mus dubağun. Emus otkumalu varunon. Sin ti skani isimadi!
Xava Dadik ti gep`anik`u do gzas kogedgitu. Oxorişa mextuşi motamuşi K`ak`ices;
- A3`i ar komemixesp`i! Ya u3`u. Ar markvali sum aslani dogvei renna, jur tutas mu okaçaps?
K`ak`icek k`ititen nuk`oro3xudo;
- Xutoş k`onai okaçaps,ya u3`u.
- Haa…Ar k`oçik ar ndğas ar lira gu3`uğasna, jur k`oçi kodubağun. Jur çkva ceza komepçana mu iqven…Otxo k`oçi…Ehhh, çkimi jileni goğobeiti otxo k`oçis ancax axaçken.
- Dinana,sin natkumepeşen man mutu varoxovo3`oni.
- Sin mutu oxo3`onu varginon. Sin a3`i ar kart`alis nagi3`vape komemiç`ari!
Dadik K`ak`ices naoç`arapu kart`ali k`aixeşa dolebu do doncğimu. Ok`uleti dokiç`u do Nuriş bere Xasanis komeçuçk`ule;
- Bere çkimi,am kart`ali iği do nanaskaniş sanduğiş xalamidas komişudvi. Mitiis mutu mou3`umer do nanaskanis ar suprizi dovoğodat,yado k`aixeşa konandu.
Xasani nk`ap`inei oxorişa igzalu. Jur ndğaşk`uleti Esmek sanduğis naz`iru kart`ali dik`itxu.
Dikat edun Gizlidur k`ai doşinaxit. (İyi saklayın.) İdia olunurki rum eşrafinden yorgoşi jur k`van3a yopşa xezinesi xava dadinun goğobeisine gömulmiştur. Tam yerimuşi eyicene belli değildur. K`arta svas (Her yerde) olabilur. Xezinei bulma k`ismet`i ise benden dort göbek otesi torunum nuriye aittur.Eyi biline.Gizli k`ala vesselam.
3 teşrinisani
Tik`abaxiş osmani
K`ak`icek kart`ali sum otxo fara Nuris dok`itxapuşk`ule goğobeişi oxaçkuşeni Xava Dadişa komextes. Esmek;
- Dadi çkimi,ya u3`u. Osmani skaniti ak varen.Sinti a3`işk`ule dido vargaçalişen. Ginonna goğobeişi oxaçkus komegişvelat.
- Man mutu tkvani varminon.Mogomağet domibağun.
Nuri do Esmek Xava Dadis oxre3`es do oxaçkuş izni kagu3`uğes. Entepes goğobei ancax ar dolonis axaçkes. Mutu varaz`iresşi mextes do Xava Dadis konodgites. Nurik;
- Xava Dadi,ya u3`u. Sin goğobei çkva ont`ule çkamu giğun.
- Mot varmiğun. 3`aleni do meleni ont`ulesti ğobei gudginçkva. Esmek mcixepes uzdu do Nuris;
- Heyvax a3`i mup`at! Ya u3`uşi Nurik ar ç`it`a konisimadu do Esmes;
- Esme çkimi,Xava Dadiş dulya,çkini dulya işinen.Çkin ar Xava Dadi miqonunan. Majurani ont`ulepeşi oxaçkuti çkini vezife ren. Andğa varna ç`umen varnati gendğani, yado nena güktiru.
Xava Dadis guris naç`u. Namepçi dersi antepes dubağun yado konisimaduşk`ule Nuris;
- Ulan burde! Ya u3`u. Oş do juroş 3`ana 3`oxle naskidu p`ap`ulskanis andğanei Xava dadi do motamuşişi mota Nuri solen uçkit`u. Hele ar nisimadi.Skani nam p`ap`ulis Osmani coxont`u. Ulan,sin kotume çkimişeni uğnose ya zop`ont`i. Uğnose kotumeş markvali naç`k`omas k`oçiti skanistei uğnose iqven işte…
Em oras Nuri do Esmek iri şeyi koxo3`onesşi “Tis muepe momixtes,yado.” Ti it`k`ap`es, burgilepe incaxes.

 

BEYAZ TAVUĞUN YUMURTALARI
Havva Hala iki aydır beyaz tavuğun yumurtalarını arıyordu. Bir gün tavuğu takip edince onun,komşusu Esmenin samanlığına girdiğini gördü. Havva Hala da koşup Esmenin kapısına dayandı. Hala Esmeyi çağırınca,Nuri dışarıya çıktı. Hala Nuri’den yumurtaları isteyince Nuri;
- Tavuğunun yumurtalarını, kendisinden sor! Ben onun çobanımıyım!dedi. Hala’da;
- İki aydır tavuğumun yumurtalarını siz yiyorsunuz ama bundan sonra ben size yedirmem, diye cevap verdi. Hala dönüp giderken, Nuri arkasından seslendi;
- Bana sataşma! Sen benim samanlıkta yumurta arıyacağına,tavuğuna akıl ver de senin samanlıkta yumurtlasın!
- Onun aklı ona yeter.Sen kendini düşün!
Havva Hala boynu bükük yola koyuldu. Eve varınca, torunu Hatice’ye;
- Şimdi bana hesapla! Dedi. Bir yumurta üçbuçuk kuruş ise, iki ayda ne tutar?
Hatice parmaklarıyla saydı ve,
- İki yüz kadar tutuyor,diye cevap verdi.
- Haaa..Bir kişi bir günde bir lira alsa, iki kişi yeter. İki de ceza versem ne olur.. Dört kişi olur. Ehh..Bizim yukarıdaki çeperli tarlayı da ancak dört kişi kazıyabilir.
- Büyükanne ne dediğini hiç anlamadım.
- Senin bir şey anlamana gerek yok. Sen şimdi bir kağıda söyleyeceklerimi yaz!
Hala,yazdırdığı kağıdı önce kirletti ve buruşturdu,sonra da katladı ve Nurinin oğlu Hasana verdikten sonra;
- Çocuğum,bu kağıdı götür de annenin çeyiz sandığının cep kısmına koy. Kimseye bir şey söyleme de iyi bir sürpriz yapalım diye iyice tembih etti.
Hasan koşarak uzaklaştı. İki gün sonra da Esme,sandıkta gördüğü kağıdı okudu.
Dikat edun Gizlidur k`ai doşinaxit. (İyi saklayın.) İdia olunurki rum eşrafinden yorgoşi jur k`van3a yopşa xezinesi xava dadinun goğobeisine gömulmiştur. Tam yerimuşi eyicene belli değildur. K`arta svas (Her yerde) olabilur. Xezinei bulma k`ismet`i ise benden dort göbek otesi torunum nuriye aittur.Eyi biline.Gizli k`ala vesselam.
3 teşrinisani
Tik`abaxiş Osmani
Nuri ile Esme,kağıdı kağıdı üç-dört defa okuduktan sonra çeperli tarlayı kazmak için Havva Halaya gittiler. Esme;
- Halacığım,dedi. Senin Osman’ın da burada değil. Sen de bu yaşta fazla çalışamazsın. İstersen,çeperli tarlayı kazmakta sana yardım edelim.
- Ben sizin bir şeyinizi istemem. Ayağıma dolaşmayın, bana yeter.
Nuri ile Esme Havva Halaya yalvarıp kazmak için izin aldılar. Bir hafta boyunca çeperli tarlayı ancak kazabildiler. Bir şey bulamayınca da boyunlarını büküp Halanın kapısına dayandılar. Nuri;
- Havva Hala,senin başka çeperli tarlan yok ya! Diye sordu.
- Niye olmasın. Aşağıdaki ve karşı taraftaki tarlaların da çeperleri var.
Esme yumruklarını sıkıp Nuriye;
- Eyvah, şimdi ne yapacağız? Diye fısıldadı. Nuri bir an düşündükten sonra;
- Esmeciğim,dedi. Havva Halanın işi,bizim işimiz sayılır.Bizim bir tane Havva Halamız var.Onun öteki tarlalarını kazmak da bizim görevimizdir. Bugün olmazsa yarın, yoksa öbür gün…
Havva Hala onlara acıdı. Verdiğim ders onlara yeter diye düşündü ve Nuriye dönüp;
- Ulan şaşkın! Dedi. Yüz veya iki yüz sene önce yaşamış olan deden,bugünkü torununun torunu, adının Nuri olacağını nereden biliyordu. O zamanlar benim çeperli tarlamı kim kullanıyordu, hele bir düşün! Senin hangi dedenin ismi Osman idi. Sen benim tavuğum için akılsız diyordun. Akılsız tavuğun yumurtalarını yiyen de senin gibi akılsız olur işte, dedi. Nuri ile Esme her şeyi anlayınca, “Başımıza neler geldi, diyerek” dövünüp durdular.

26.10.1995
M.Yılmaz AVCI

www.hopa.com