Rumca / Pontusça-Lazca-Türkçe Karşılaştırmalı Küçük Sözlük*

 

Rumca / “Pontusca”  Lazca           Türkçe

Ksero                     xomula kuru

Puli                        kinçi             kuş

Vrad                      kudeli           kuyruk

Sahtar                   tuta             kül

Kocino                    mčita            kırmızı

Konto                     mkule           kısa

Tsupad                   lazuti            mısır

Çeri                       lukuna          mum

Puceka                   so                nerede

Opohe                    solen            nereden

Apo pu                            sonuri           nereli

Holi                        xuri              öfke

Hamuçera               kandğu         çilek

Vudo                      xoci              öküz

Oflan                     o3ude           raf

Prosomo                 peri              renk

Vake                      izmoce          rüya

Mali                       toma            saç

Oksid                     cumori          sirke

Mavro                    uça              siyah

Kremid          kroni            soğan

Sturaç                   keti              sopa

Nero                      3kari            su

Ğlici                       mja              süt

Hten                      o3xoci          tarak

Horaf                     ona              tarla

Kosara                   kotume         tavuk

İdro                       upi               ter

Spor                      tasi              tohum

Homa                     leta              toprak

Alas                       cumu            tuz

Trağodiya               birapa           türkü

Alevra                    pkveri           un

Makri                     gunze           uzun

Stafil                     urzeni           üzüm

Hasımo                   ğura             vefat

Şurizo                    ostvinu         ıslık çalmak

Katuro                    opsu             işemek

Sparağome              oşkurnu         korkmak

Lalo                       oğarğalu        konuşmak

Pezo                      osteru          oynamak

Ğapo                      oropu           sevmek

Ğnorizo                   oçinu            tanımak

Plano                     oçopu           tutmak

Cimume                  onciru           uyumak

Fisağo                    obaru           üflemek

Ntono                    geçamu         vurmak

Kolizo                     ogzu             yakmak

Zo                         oskidu           yaşamak

Plino                      onaxu           yıkamak

Ağtinetera              hentepeşi      onların

Ağro                      mtkuri           yabani

Antra                     komoli           eş, erkek

Atsatsalo                teteli            çıplak

Afayistos                mşkorineri      aç, yememiş

Vari                       monka          ağır

Vuka                      xeşguri          avuç

Vrağmeno               şu                ıslak

Ğoy                       ...şantişi       üvey

Ğomato                  opşa             dolu

Ğonato                   burguli          diz

Demeno                  koreli            bağlı

Eyentune                divu             oldu

Eida                       txa               keçi

Ekrifta                    tkobaşa        gizli, gizlilik

Epiye                     idu               gitti

Erthe                     moxtu           geldi

İso                        mtini             doğru

Matsutal                 limxana         eğrelti otu

Karid                      nezi             ceviz

Klapsimo                 bgara           ağlama

To podar                kuçxe           ayak

To mel                   topuri           bal

To opsar                 çxomi           balık

To lihtri                  şka              bel

To maşer                xami             bıçak

To cerato               kra               boynuz

Aporos                   pati              kötü

Aspro                     kçe              beyaz

Aplitos                   leboni           kirli

Mikros                    çuta             küçük

Mavahos                 xvala            yalnız

Emena                    çkimi            benim

Esena                    skani            senin

Temas                    çkuni            bizim

Tesas                    tkvani           sizin

Tatinetera              mutepeşi       onların

Tatunu                            muşi             onun

Tinos                     mişi              kimin

Ts’ine                     mi ren           kimdir

Nto                        mu               ne

Eda                       mot              niçin

Edante                            muşeni neden

Ela                        moxti            gel

Ame                       idi                git

Eğo lepo                 bzirom          görüyorum

Eğo troğo               bimxor          yiyorum

Ğrafo                     oçaru           yazmak

Eho                       miğun           benim var

Na eho                            miğutas         bende olsun

İha                        miğutu benim vardı

İme                       ma...bore      ben’im

Na ime          borta            olayım

Emone                    borti             idim

Ha inome                bortane         olacağım

Ğapo                      porom           seviyorum

Eğapena                 poromti         seviyordum

Psema                    m3udi           yalan

Vreksimo                 mçima           yağmur

Yeros                     badi             yaşlı erkek

Ğreya                     kçini             yaşlı kadın

Fayeto                            gyari            yemek

Yengi                     ağani            yeni

Ofid                       3i3ila            yılan

Yok                       var               yok

Dromo                    gza              yol

Astereyo                kvazali          sol

Kalandar                 3anağani       ocak

Kunduro-küçükayı     kundura        şubat

Mart                      mirkani          mart

April                       igrika            nisan

Mayıs                     pukrinoba      mayıs

Kirez                      buloba          haziran

Çuruk                     x3ala            temmuz

Ağustos                  maryaşina      ağustos

İstavrit                   staroşina       eylül

Koçayı                    gimua           ekim

Üzümayı                 3ilva             kasım

Sığırkoyan               xristina         aralık

Arpazo                   oxo3onu        anlamak

Voyzo                    ouru             bağırmak

Tero                      o3komilu        bakmak

Permeno                 oçu              beklemek

Ksero                     oçkinu          bilmek

Çirono                    oçodinu         bitirmek

Threfizo                  ordu             büyütmek

Lalo                       ocoxinu         çağırmak

Kopanizo                 obaxu           dövmek

Akuğo                    ognu            duymak

Vizano                    o3u              emmek

Pağo                      oxtimu          gitmek

Lepo                      oziru             görmek

Percepağo              oyonu           götürmek

Pentiko                   mtugi            fare

Fasulya                  lobia             fasulye

Leftokar                 txiri              fındık

Fito                       nergi            fidan

Zorkad                   mskveri         geyik

Urano                     3a                gök    

Kamis                     porça           gömlek

Kolo                       mundi           kıç

Mat                       toli               göz

İmera                     dğa              gün

İlo                         mjora            güneş

Okseya                   3ipuri            gürgen

Angur                     şuka             hıyar

Petino                    mamuli horoz

Filer                       du3xu           ıhlamur

Leğno                    mçipe           ince

Litar                      toxi              ip

Onema          coxo             isim

İyneka                   oxorca          kadın

Harti                      kartali           kağıt

Paşi                       mçxu            kalın

Ema                       di3xiri           kan

Şon                       tviri              kar

Mirmika                   dumçku         karınca

Mular                     cori              katır

Stomeç                  masari          kazık

Kata                      katu             kedi                                         

Farfara                   parpali          kelebek

Stud                      ili                 kemik

Patsi                      bozo             kız

Ceras                     buli              kiraz

Proğato                  çxuri             koyun

Karvon          noşkeri          kömür

Şkilo                      coğori           köpek

İfira                       xinci             köprü

Liko                       mgeri            kurt

Liğo                       m3ika           az

Osimera                  handğa         bugün

Liğora                    mani             çabuk

Ğalä                       tamo            yavaş

Omorfos                 mskva           güzel

Kalos                     kayi             iyi

Krios                      ini                soğuk

Hlios                      çxvapa                   sıcak

İ trapezunta            tamtra          trabzon

To dont                  kibiri             diş

To şer                    xe                el

İ petra                   kva              taş

İ porta                   nekna           kapı

To stoma                pici              ağız

İ adelfi                   da                kız kardeş

To astro                 muru3xi         yıldız

O anthropos            koçi             insan

Horiyo                    opute           köy

O micekas               cumadi          amca

İ adelfes                 dalepe          kız kardeşler

Ta astra                 muru3xepe     yıldızlar

İ anthropi               koçepe         insanlar

Ta horia                 oputepe        köyler

İ zoi                       skidala          hayat

İ pşi                       şuri              can, ruh

O loğos                  tkvala           söz, demeç

O theos                  ğormoti         tanrı

O vrakos                 ixi                rüzgar

To pehnid               osteru          oyun

O adelfos                cuma            erkek kardeş

O neos                            ağnemordale  genç

O vrosakas              mjvabu         kurbağa

O tembelis              bunduri         tembel

İ kardia                  guri              kalp, yürek

İ nife                     nusa             gelin

To melesid              butkuci         arı

Emis                      çku              biz

Esis                       tkva             siz

Atin, ata                 mutepe         onlar

Ayets                     heşo             öyle

Haye                      haşo             böyle

Alo                        çkva             başka

Oson                      nako            ne kadar

Pios                       mi                kim

Atoson                            heko            o kadar

Ena                       arti              bir

Dio                        juri               iki

Triya                      sumi             üç

Tesera                   otxo             dört

Ce                         do                ve

Omo                      steri             gibi

Ya                         şeni              için

Site                       ...şi              ...ken

Enta                      ti                 de, da

Me                        te                ile

Aso                       ...şen           ...dan

Athios                    u...li             ...sız

eci                        hek              orada

edaha                    hak              burada

eksimereya              gale             dışarıda

makra                    mendra         uzakta

sima                      xolos            yakında

apes                      doloxe          içeride

ecapis                    kapulas         arkada

anefara                  jin                yukarı

panceka                 3ale             aşağı

har                        ha3i             şimdi

istera                     ..şkule          sonra

etote                     hemindoras    o zaman

opse                      ğoman          dün

pos                        muço            nasıl

pola                       dido             çok

trote                      imxort           yiyorsunuz

ğlosa                     nena            dil

oti                         uci               kulak

yenâ                      pimpili           sakal

trano                     didi              büyük

oluyo                     mteli             bütün

kalomana                nandidi          büyükanne

threfima                 rdala            büyüme

zo                         skindina        hayvan

kastana                  çuburi           kestane

nihta                      lumci            akşam

vradi                      seri              gece

imero                     çumani          sabah

dentr                     ca                ağaç

apsomo                  daçxuri         ateş

arko                      tuti              ayı

star                       dika             buğday

thepeko                  mkyapu         çakal

çaruş                     kalamani        çarık

frahti                     ğoberi           çit

ğardel                    bere             çocuk

u                           va                değil

hamelete                mskibu değirmen

thalasa                   zuğa             deniz

yurevo                   makvande     dilenci

katsımpalo              koma            duman

kozmos                   kiana            dünya

koşkin                    on3oru elek

milo                       uşkuri           elma

koçimpilo                omuri            erik

eliğora                    ordo             erken

paleyo                    mcveşi          eski

ğaydaro                  guruni           eşek

kreyas                    xor3i             et

ospit                      oxori             ev

empro                    3oxle            evvel           

NOT: Kara harflerin üzerinde inceltme işareti bulunmaktadır.

Ayrıca bkz.: Ali İhsan Aksamaz, İki Ayrı Tarih ve Kültürün İki Ayrı Dili: Pontusça ve Lazca, Kafkasya Yazıları, Sayı 5, Sonbahar 1998.

(Dil Tarih Kültür ve Gelenekleriyle Lazlar, S.75, Ali İhsan Aksamaz)