Kolh=Laz/Kolheti=Lazika

“M.S. 1.yüzyıldan itibaren Kolh yerine Laz olarak adlandırılan Lazlar (=Megreller), önce Pontus Kırallığı’na ve  daha sonra da Roma İmparatorluğu’na  karşı bağımsızlık savaşı başlattılar. 69-79 yıllarında, Lazlar’ın başında bulunan Anicetus26, halkını Romalılar’a karşı ayaklandırdı. Romalılar, stratejik bir bölge olan Lazika’yı bırakmak istemiyorlardı. Ancak Lazların özgürlük mücadelesi karşısında Lazika’yı terk etmek zorunda kaldılar. Lazika Kırallığı giderek güçlendi ve bugün Batı Gürcistan olarak bilinen bölgede hakim oldu.

Lazika’nın güçlenrmesi, Laz akınlarının Çoruh’u aşarak Güneydoğu Karadeniz  Bölgesi’ne yönelmesi ve Lazlar’ın bu bölgeye kitlesel göçleri, Pontus Kıralı 2.Polemon’u tedirgin etti. 2.Polemon, kırallığını Lazlar’dan koruyabilmek için, hükümetini Romalılar’a teslim etti. Kırallığı, Roma’nın bir eyaleti haline geldi. Bu eyalete Pontus Polemonyakos27 adı verildi. Trabzon’un doğusundan Çoruh yatağına kadar olan bölge de Lazlar’ın yoğun olarak yaşadığı bölge haline gelmesine rağmen Lazika Kırallığı’nın yönetimi dışında kaldı.”

26. Ş. Tevzadze, a.g.y.

27. “Miladın birinci yüzyılı içinde, Roma İmparatoru Avgostos ile Neron’un hükümdarlıkları arasındaki zamanda, Kafkaslar’dan batıya doğru, kıyı boyunca, yeni ve büyük bir göç oluyor, Lazlar Doğu Karadeniz Bölgesi’ne gelip yerleşiyor.” (...) “Lazlar’ın oturdukları yerlerden söz eden eserlere göre, Kafkaslar’dan gelen Lazlar, Sürmene’yi de içine alan Karadeniz’in doğu kıyılarına yerleşmişlerdir.” (Mahmut Goloğlu, Anadolu’nun Milli Devleti  Pontos, s. 108, 109, 110, 111, Ankara, 1973.)

(Dil Tarih Kültür ve Gelenekleriyle Lazlar, s.14, Ali İhsan, Aksamaz)