Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Lazlar’ın Tarihçesi

“Lazlar2, coğrafi, tarihsel ve kültürel olarak, bugün Batı Gürcistan olarak bilinen Kolheti3 ile ilişkili bir topluluktur.

Lazlar ve Lazika Kırallığı’na ait bilgiler sanıldığının aksine, hiç de yetersiz değildir. Özellikle Prokopius’un aktardığı Lazika ve Pers savaşlarıyla ilgili bilgilere tamamıyla ulaşılmıştır. Laz kıralları da, tek tek isimleriyle bilinmektedir. 15 Laz kıralından söz edilmektedir. Bu konularda yapılmakta olan akademik çalışmalar sonucunda, daha da ayrıntılı bilgilere ulaşmak mümkündür. Pers Karıla ve Bizanslı bir temsilci tarafından, antik döneme kadar uzanan tüm Laz kırallarının isim listesine değinilmektedir.”

2. “Bugün kendilerine Laz adını veren ve Lazca konuşan küçük bir topluluk, Hopa-Pazar ilçelerinde yaşamaktadır... Laz adının Karadeniz’in güneydoğu bölümündeki halk için fark gözetilmeden kullanılması ilmi bakımdan tamamıyla sakıncalıdır.” (Türk Ansiklopedisi, Lazlar maddesi, cilt 22, s.498, Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara, 1975).

Gürcü kaynakları, Lazları Čani (Ȓnin altında ç’de olduğu gibi çengel var, b.n.), Megrel-Chan, Megrel-Laz olarak adlandırırlar. Čani, farklı dillerde Tsan, Tzan, Tzannes, Chan, Tchan, Çan, San, ǒan, Çanivk, Tjani, Chani şekillerinde de yazılmaktadır. Čani sözcüğünün farklı dillerde, farklı yazımından kaynaklanan birtakım karışıklıklar söz konusu oluyorsa da, asıl karışıklık aynı sözcüğün, akraba ancak farklılaşmış kavimleri tanımlamak için kullanılmasından kaynaklanabilmektedir. Lazlara, Čani denmesinin, Lazlar’ın M.S. 1.yüzyıldan itibaren, Čani’nin değişik telaffuzu olan Tzan adıyla da bilinen Makronların yaşadıkları güneydoğu Karadeniz’e yerleşmeleri ve yöre ile özdeşleşmiş olan Čani isminin kendilerine de verilmesinden kaynaklandığı yorumu yapılabilir. Ancak unutulmamalıdır ki, gerek Tzanlar ya da Makronlar, Kolheti kültür alanı içindeki kavimlerdi.

3. Farklı dillerde: Kolkhis, Colchis, Kolkis, Qulha, Kolhis, Kolhida, Kolkhide, Kolkhis, Kolchis, Kolkhit, Kolkya, Kolçis, Kolha.

Kolkhis: Anadolu’nun kuzeydoğu ucu da dahil olmak üzere Doğu Karadeniz yöresine Hellenler’in verdiği ad. (Bilge Umar, Türkiye’deki Tarihsel Adlar, s. 453, İnkılap Kitabevi, İstanbul, 1993).

(Dil Tarih Kültür ve Gelenekleriyle Lazlar, S.12,

Ali İhsan, Aksamaz)