Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Güneydoğu Karadeniz’de tampon bir Laz devleti

“Abhaz, Ran, Kahet, Sometlerin Kıraliçesi Tamara40 zamanında aktif bir dış politika izlendi41. Kıraliçe Tamara döneminde, Karadeniz’den Hazar Denizi’ne kadar olan öblgevde yaşayan çok farklı etnik kökenlerden olan halklar konfederal bir yapılanmaya gitti. Haçlı Seferleri’nden ve Bizans Sarayı’ndaki iktidar çatışmalarından yararlanıldı. Bizans üzerine giden konfederal ordu, Güneydoğu Karadeniz’deki Lazlar’ın da aktif desteğiyle Çoruh’tan başlamak üzere Karadeniz bölgesinde etkili oldu. Amaç konfederal yapının içine, etnik olarak Lazlar’dan oluşan bir Laz Devletini de katarak, bu bölgede Selçuklu ve Bizanslılar’a karşı, konfederal yönetimin güvenliğini bu tampon Laz devletiyle pekiştirmekti42.

Latinler’in 1204’te İstanbul’u işgal etmeleriyle, Bizans İmparatorluğu zaafa uğradı. Bu gelişmeler, konfederal kırallığın sınırlarını Trabzon’u içine alacak şekilde genişletmesine yardımcı oldu. Trabzon Kırallığı’nın başına Prens David Kommenon geçti. Trabzon yöresine de Laz nüfusun akışı hızlandı43. Trabzon Kırallığı üzerindeki, Kafkasyalılar’ın konfederal yönetimlerinin etkisi ve Trabzon’un doğu kesimlerindeki Lazlar’ın, Bizans boyunduruğundan kurtulması Bizanslıları rahatsız ediyordu44.

Trabzon Kırallığı yönetiminde, Bizans yanlısı gruplar ile Kafkasyalılar’ın konfederal yönetimlerinin desteklediği Lazlar arasında kıyasıya bir iktidar mücadelesi başladı. W.E.D. Allen, bu konuda şu tespiti yapıyor: ‘Trabzon Kırallığı’nın politika sahnesinde Kasaba Partisi ve Taşra Partisi arasında varolan husumetin gerçekte Lazlar ve Grekler arasındaki etnik bir husumet olduğunu hatırlatmak cüretkar bir davranış olmayacaktır.’45

13.yüzyılda Moğollar, Kafkasyalılar’ın oluşturduğu ve başında Gürcü kıralının bulunduğu konfederal yapıyı ele geçirdi. Bu işgal 150 yıl kadar sürdü46. Bu yapı 14. 15.yüzyıllarda, Moğol istilasından kurtularak tekrar bağımsızlığına kavuştu. 15.yüzyılda ise, bu kez Osmanlı ve Pers devletleri güçlenmeye başladı. Bu iki devlet arasında, Ön Asya’da hakimiyet mücadelesi ortaya çıktı.”

40 H.Ersoy, A.Kamacı, a.g.k., s.78

41 F.Çiloğlu, a.g.k., s.46

42 Mariam Lordkipanidze, G.B. Hewitt (ed.) Georgia in the XI-XII centuries, s.155, 156, 157, Ganatleba Publishers, Tbilisi, 1987.

43 F.Çiloğlu, a.g.k. s.47

44 Muhammed Vanilişi, Ali Tandilava, Hayri Hayrioğlu (çev.) Lazların Tarihi, S.39, Ant Yayıncılık, İstanbul 1992.

45 Bkz. W.E.D. Allen Ali ihsan Aksamaz (çev.) Eski Lazistan, Tarih ve Toplum, sayı 143, Kasım 1995.

46 Ahmet Özkan Melaşvili, Gürcüstan, s.69, İstanbul, 1968.

(Dil Tarih Kültür ve Gelenekleriyle Lazlar, s.19, Ali İhsan, Aksamaz)