Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Müslüman Lazlar Kurtuluş Savaşı’na da destek verdi

“Müslüman Lazlar’ın, ‘İslam Milleti’nin Anadolu’daki Kurtuluş Savaşı’na bağlılığı da tamdı. Mustafa Kemal, 1 Mayıs 1920’de Meclis’te yaptığı konuşmada ‘İslam milleti’ne vurgu yapıyordu: ‘...Burada maksut olan ve meclis-i âlinizi teşkil eden zevat yalnız Türk değildir. Yalnız Çerse değildir. Yalnız Kürt değildir. Yalnız Laz değildir. Fakat hepsinden mürekkep anasır-ı İslamiyedir, samimi bir mecmuadır. Binaenaleyh bu heyet-i âliyenin temsil ettiği, hukukunu, hayatını, şeref ve şanını kurtarmak için azmettiği emeller, yalnızca bir unsur-u İslam’a münhasır değildir. Anasır-ı İslamiye’den mürekkep bir kitleye aittir.’

Nazım Hikmet, ‘Arheveli İsmail’in şahsında Lazlar’ın Kurtulmuş Savaşı’na katkılarını anlatır:

‘...

Ve çok uzak

         çok uzaklardaki İstanbul limanına

gecenin bu geç vakitlerinde

kaçak silah ve asker ceketi yükleyen Laz takaları

hürriyet ve ümit

                   su ve rüzgardılar.

...’

Cumhuriyet Dönemi ile birlikte, yönetime hakim olan ‘tek ulus’, ‘tek dil’ anlayışıyla Lazistan Sancağı lağvedildi. Sonraki yıllarda bu sancak içinde yer alan ve Lazlar’ın yoğun olarak yaşadıkları Pazar, Ardeşen, Çamlıhemşin ve Fındıklı Rize’ye; Arhavi, Hopa ve Borçka Artvin’e bağlandı. Bu yörelerdeki tarihsel yerleşim birimlerinin adları değiştirildi: ‘Bu süreç’e TKP 1926 Programı şöyle karşı çıkıyordu: ‘... TKP... Halk Fırkası’nın Müslüman azınlıkları zorla Türkleştirmek, Hıristiyan ve Musevi azınlıkları da ezmek siyasetine her vasıtayla karşı koyar... TKP, onlar için hukukta tam bir eşitlik, dillerini kullanmak ve kültürlerini yayma ve eğitim konularında tam bir serbestî ... talep eder.’ (Madde 11)”

(Doğu Karadeniz’de Resmi İdeolojiler Kuşatması, Ali İhsan Aksamaz)