Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Osmanlı-Rus Savaşları bir dönüm noktası oldu

“Osmanlı yönetimindeki Lazistan Sancağı’nda yaşayan Müslüman Lazlar, 19.yüzyıldaki Osmanlı-Rus Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı sırasında Müslüman Osmanlı Devleti’ne tam bir bağlılık göstermişlerdir. Bu dönemde imparatorluklar saflarını çıkarlarına göre belirlerken, imparatorluklar içindeki ‘etnik gruplar’ ise saflarını dinlerine göre belirlemiştir. Örneğin Güney Kafkasya’daki savaşlarda Müslüman Lazlar ve Acarlar ‘Müslüman Osmanlı Devleti’ni, Hıristiyan Ermeniler ve Gürcüler / Kartveliler Hıristiyan Çarlık Rusyası’nı desteklemiştir.

Lazlar’ın Osmanlı Devleti’ne göstermiş oldukları ve bazı yabancı yazarların şaşırtıcı buldukları bağlılık, onlar açısından telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurmuştur. Osmanlı Devleti’nin, Çarlık Rusyası karşısındaki her yenilgisi, Müslüman Lazları kitlesel göçlerle yüz yüze bıraktı. Marmara Bölgesi’ndeki günümüz diasporası Osmanlı-Rus Savaşları sonucunda ortaya çıkacaktı. 1915’te, Çoruh Vadisi’nde yaşayan 52 bin Müslüman Acar ve Laz’dan yalnızca 7 binin hayatta kalabilmesi nüfus kayıpları konusunda önemli bir örnektir.  Bütün bu zorunlu kitlesel kopuşlar ve katliamlar, Lazlar’ın doğal olmayan yok oluş sürecini hızlandıran önemli bir başka gelişmeydi. 16 Mart 1921 tarihli Moskova Anlaşması sonucunda da aynı coğrafyadan zorunlu kitlesel kopuşlar yaşanacaktı.”

(Doğu Karadeniz’de Resmi İdeolojiler Kuşatması, Ali İhsan Aksamaz)