Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Çok duygusal bir adam ve mektupları

“Yeni Ülke gazetesinde 11-17 Ekim tarihinde (yazar yılı belirtmemiş, b.n.) Bedia Leba imzasıyla yayımlanan Lazlar ile ilgili yazıya Osman Nuri Mercan’dan bir eleştiri gelir ve aynı gazetede Söz Okurun Köşesi’nde yayımlanır. Mercan, ‘Çveneburi Kültürel Dergi’nin yayın kurulu üyesi ve sonra da sahibidir. ‘Girişten sonra Mercan şunları yazıyor: Sayın Leba’nın yazısına biraz daha açıklık getirecek aşağıdaki açıklamaları yapmakta fayda görüyorum. Lazca, Gürcü dilleri grubundandır. Gürcü Dili üç ana bölüme ayrılır:

Kart Dili: Türkiye’de yaşayan Gürcüler’le Gürcistan’ın güneybatısı, orta ve doğu bölümlerinde konuşulur. Türkiye’de iki milyon civarı Gürcü, Gürcistan’da da 2,5 milyon civarında Gürcü bu dili konuşmaktadır.

Svan Dili: Gürcistan’ın Svaneti bölgesinde 100 bin civarında Gürcü bu dili konuşur.

Laz-Megrel Dili: Türkiye’de 100 bin civarında ve Gürcistan’da bir milyon civarında Gürcü bu dili konuşur. Laz-Megrel ve Svanlar ayrıca ana dili olarak Gürcüce de konuşur...’

Mercan’ın Atlas dergisinin Aralık 1997/57. sayısında ‘ilgi alanımızla da ilgili’ ‘Acarlar diye bir halk yoktur’ başlıklı bir başka mektubu yayımlanır. Gürcüce, Megrelce, Lazca ve Svanca’yı Gürcistan’da,Gürcüce ve Lazca’yı Türkiye’de konuşanların sayılarıyla ilgili verdiği rakamları hangi verilere dayandırdığını belirtmeyen Mercan’ın Gürcistan ile ticaret ilişkisi bu ülkenin resmi ideoloji ve resmi tarih tezlerine karşı çıkmayı ‘duygusal’ bir insan olarak göze almasını engelliyor anlaşılan. Bu tezleri gönüllü olarak savunması ve canhıraş bir şekilde yaymaya çalışması, konunun ne kadar duygusal boyutlu olduğuna dair insanı fikir sahibi yapmaya yetiyor.

Kendisinin bu konularda okuması, ama çok okuması gerekiyor. Öncelikle ‘icat ettiği terimler’i bir makalede bile tutarlı olarak kullanmadığını görmeli. Kendisinin Kart Dili (Kartuli Ena) dediği dil, Gürcistan’daki Kartli Halkı’nın dilidir. Ancak iddia ettiği gibi Türkiye’deki Gürcüler’in kullandığı dil Kart Dili değildir. Kart Dili Gürcüce’dir. Kart Dili edebi dil olduğu için Kah Dili, İngilo Dili, Hevsur Dili, Pşav Dili, Mtiul Dili, İmeretili Dili, Raçalı Dili ve Gurya Dili de Kart Dili’nin yani Gürcüce’nin diyalektleri olarak kabul edilmektedir. Mesela bu dillerden biri aynı şekilde edebi dil olma ve/veya ‘bu dil’ konuşanları siyasi irade sahibi olma şansını yakalayabilseydi, gürcüce olarak anılacak, Kart Dili (Kartuli Ena) onunla yer değiştirecekti. Mercan, ‘bu diller’e değinmiyor. İncil Dili kendisine bir ipucu olabilir!

Megrel-Lazca (yani Zanca) ve Svanca Gürcüce’nin yani Kart Dili’nin diyalektleri değil, ayrı dilleridir.

Dilleri edebi dil olan Kartli Halkı, esas alınırsa, Kartlar Gürcü, Kahlar, İngilolar, Hevsurlar, Pşavlar, Mohevler, Mtiullar, İmeretilililer, Raçalılar ve Guryalılar da doğal olarak Gürcü boyları olarak anılmalıdır. Mesela bu halklardan biri aynı şekilde ‘edebi dile sahip olma’ ve/veya ‘siyasi irade sahibi olma’ şansını yakalayabilseydi, o halk Gürcü olarak anılacak, Kartlar onunla yer değiştirecekti. Mercan ‘bu halklar’a değinmiyor.

Gürcü boyları gibi bir kavramdan söz edilecekse, Megrel-Lazlar, Svanlar, Gürcü boyları değil Gürcüler’e akraba olan halklardır. Hem Sovyet yönetiminin Gürcüce ve Gürcüler’e karşı ne kadar cömert davrandığını şöyle bir hatırlasın!”

(Doğu Karadeniz’de Resmi İdeolojiler Kuşatması, Ali İhsan Aksamaz)