Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

“Kora”* kavimlerinden H’in-lolar kimdir nerede yaşar?

“Y . Kora’da.(Japonca Silla.)

K : Çok ipek ve kenevir çıkaran, küçük bir hükümettir.  Sığırları ve atları vardır. Kadınla erkek arasında çekingenlik vardır. Yazıları yoktur, yalnız çetele (kerbstock) çok kullanırlar. Dilleri Bay-cilerinkine benzer. H’in-lo büyük ataları Çın-hanlar’dan neşet eder, onlar 8. ayın 15’inde bir ok atma bayramı yaparlar. Kadınlar saçlarını örerler.

Aralarında Cin ve Bu klanları vardır ki, başka klanlar bunlarla evlenmezler... H’in-lo Çın-han hükümeti inkıraz (bir kişi kalmayacak kadar yok olan, b.n.) bulduğu zaman, ortadan kalkan hükümetlerdendir.

Sâkinleri şimdi Çinliler’den Gav-li ve Bay-ciler’den müteşekkildir. Onlar eski Vu-cü memleketinde yaşar, yazıları, zırhları, silahları Çinliler’de olduğu gibidir.

Her ay başlangıcında bir yemek ziyafeti verilir, güneş ve aya ibadet edilir. Kadınlar saçlarını örerler, alacalı kumaş ve incilerle süslenirler. Düğün, yalnız yemek ve içki içmekten ibarettir. Düğün akşamı nişanlı kız ilkönce baba kardeşini ve bunun karısını (veyahut baba kız kardeşini) selamlar, sonra kocasının büyük kardeşini, en sonra da kocasını selamlar.

Tabutları ve mezarları vardır. Horoz kültü vardır.

M : Altı Hükümet zamanından beri (5. asırdan beri).

D : Yen-fan-lu’ya göre, H’sin-lo adının Şı-lo denen musiki aleti ile ilgili olamsı mümkündür. Bu habere işaret eden Franke burada mevzubahis olanın kap şekilnde bir musiki aleti olması lazım geldiğini söylemektedir, zira, Cin-sı’da bunun memurlar tarafından taşınan bir nesne olduğu söyleniyor.

Bu, Sunğ-yen’e göre doğru değildir, bunlar yıkanma kaplarıdır, bu kaplar da 13. asırda baştan başa altın ve gümüşten idi; bunlara Çi-danlar’ın dilinden (Yün-lu man-çavına nazaran böyledir) bir kelime ile şa-lo yahut şı-lo denmektedir. Bu izah bana doğru görünüyor, zira bir metinde, bir ruhun böyle bir kabın içinde yediği ve bu kabın hacminin 3 tov olduğu (yakl. 6 kilo) anlatılmaktadır.

Buna nazaran, görünüşe göre, bu kelime Çi-danlar’ın dilinden gelmekte olup ilk Moğolca olabilir. Fakat bu mefhum daha Tanğ zamanından mlumdur. Orta Asya’dan bahseden metinde bu eşyaya bo-lo adı verilmektedir. Bu-lo yazma tarzı, Şı-lo yazış tarzına çok benzer, belki de burada sadece bir yazı hatası mevzubahistir. Sunğ devrinde bu Şı-lolar Tonking’den Çin’e haraç olarak gelirlerdi.”

Y : Boyun yayıldığı yahut sâkin olduğu yer hakkındaki kaynaklar

K : Kültür hakkındaki kaynaklar

B : Belki kısa olarak başka kaynaklara işaret, hususi Avrupalı eserler veya daha ehemmiyetsiz olan kaynak rivayetleri ilavesi

M : Bir boyun başlangıcının kaynaklarda ilk ve takribî olarak tespiti

D : Tenkit mahiyetinde düşünceler.

*Eberhard'ın Koreliler yerine Kora adını kullanmasına karışmadık. Biz de başlıkta aynı adı kullandık.

(W.Eberhard, Çin’in Şimal Komşuları, S.22-23)