Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Hinduizm nelere etki etti?

“Hinduizm, başlangıçta birkaç etkide bulunup biraz alıntı yaptıysa da, bunun düzeyini çevresel düşünceler üstünde ortaya koymak gerçekten güçtür. Hinduist düşüncelerin sürekli karışımı söz konusu olmasaydı, ilkel Budizm’in Jainizm’in çatısı kurulamazdı. Belki biraz düşüncesizlikle, varlığı soyut bir Yaratıcı’da göstermek için, Hindulaştırma sistemi tarafından çabucak boğulan Budha ‘Vedantizmi’nden söz edildi: halka özgü din biçimleri, tanrılara, ruhlara inanma. Bu olaylar, gerçekte etkiden çok bir korumanın kanıtlarıdır.

Çok sonra Hindistan’daki ve özellikle Hindistan ile özgün din kuralları hazırlandıktan sonraki Jainizm, kimi zaman büyük ölçüde, Hinduizm’e borçlu oldukları uygulamaları, imgeyi ve kurguyu açıkça sergiler. Ancak, Hindu kökenli öğretilerin geniş Asya topraklarında yayılmasına katkıda bulunan Budha tantracılığının Hindu tantracılığı üstüne aşılandığı düşüncesi (Şiva kaynaklı senaryo) düşüncesi haklı bulunamaz. Çünkü, böyle bir durumda alıntının çok önemli sonuçlar doğurması gerekirdi. Yeni-Platonculuk ve özellikle Plotinos üstündeki Hint etkisi –tam olarak Upanişadlar’ın- belirsizdir.

Taoculuk ve Çin felsefesi üstünde, Yoga’nın etkisi büyük olasılıkla, hem temel teknik hem de mistik yönden daha fazladır. Eski dünyanın İskender öncesinden beri Hindistan hakkında oldukça kesin verilere sahip olduğunu belirtmeden geçmeyelim. Megasthene (M.Ö.3.yüzyılda) da Aziz Hippolyte, brahmanlar öğretisini kesin bir doğrulukla aktarmıştır.

İslâmiyet üstünde ise belirgin bir etki yapmıştır: dogmatik, mistik, hatta anlatmalı edebiyat. Hem Urdu hem de Fars edebiyatları bunun kanıtlarını ortaya koyar. Çok sayıda Hintçe metin, en azından 14.yüzyıldan başlayarak Urdu ve Fars dillerine çevrilmiştir. Bu yüzyılda kısmen Hindulaşmış birçok İslâm tarikatı vardır.

Son olarak, güncel etkiyi hesaba katmadan, edebiyattaki etkilerinden söz edelim. Romantik Çağ’dan beri bazı batılı yazarlar ve düşünürler, geniş halk katmanları ve Yeni Hinduizm’in pek çok türü üstünde, dahası yaldızlı Hindu kumaşlarıyla gülünç bir kılığa bürünen batılı verilerle karışmış durumdaki genel temaların (ruh göçü, edimlerin ödüllendirilmesi, mitler ve kozmoloji, kamutanrıcılık, Budist ‘kötümserlik’) üstünde önemli bir etkisi vardır.”

(Hinduizm, Louis, Renou)