Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Giorgi Saakadze

“Giorgi Saakadze soylu değil, halk tabakasından gelme biriydi. Ancak babası ve amcaları Kral Simon zamanında devlete önemli hizmetlerde bulunup rütbe ve mevki kazanmışlardı.

1609 yılında Giorgi Saakadze Tbilisi Mouravlığına getirildi. Bu sayede Kral Luarsab’a yakınlaştı. Bu sıralarda Kartli Krallığı Samstşhe Saatabago’ya el koymuş, Osmanlılara karşı yoğun savaşlar veriyordu. 1609 yılında Osmanlı orduları Ahaltsihe (Ahıska) yönünden Kartli’ye saldırdılar. Kral Luarsah bu sırada Tshireti’deki yazlık evinde bulunuyordu. Kartli giriş yollarına nöbetçiler koymuştu. Osmanlı askerleri Cavaheti ve Trialeti bölgelerini çiğneyip geçerek buradaki muhafız askerlerini öldürdü. Aniden Mangilisye baskın düzenlediler. Buradan ilerleyerek Tshireti kalesini ele geçirmek, orada bulunan Kral Luarsab’ı tutsak etmek ve ardından İç Kartli’yi işgal etmek niyetindeydiler. Kral Luarsab düşmanın bu kadar ani hareket edebileceğini tahmin etmemişti. Az bir askerle kalede üstlenmişti.

Osmanlı askerleri Kvelta köyü civarında Rahip Tedore’yi yakalayıp ondan yol göstermelerini istediler. Bu köy papazı umulduğundan daha sağlam bir kahraman çıktı. Ülkesi için canını vermekten çekinmedi. Osmanlı askerlerini yanlış yollardan yürüterek kralın bulunduğu Tshireti kalesinden uzaklaştırdı. Tedore’nin hilesini geç anlayan Osmanlılar onu kılıçlarıyla parçalayıp cezalandırdı. Fakat planlarını da gerçekleştiremediler. Kral Luarsab kalede pekişmeyi başarmıştı.

Giorgi Saakadze de Tshireti’de kralla beraberdi. Bu tehlikeli durum karşısında Mouravi Giorgi Saakadze soğukkanlılığını yitirmedi. Kaleden acele adamlar göndererek Kartli ordusunu imdada çağırdı. Çevre köylerden de 400 kadar savaşçı topladı. Dost Tavadlar da askerlerini toplayıp Saakadze’nin yanına koştular. Saakadze ve Zaza Tsitsişvili ülkelerine tecavüz eden soyguncu Osmanlı askerlerine baskınlar düzenleyerek onları büyük zararlara uğrattılar. Düşman askerleri talan ve yağmalar yaparak Kura ırmağı sağ yakasını izleyip Gori’ye ulaşmaya çalıştılar. Böylece Kartli’nin kalbi olan Gori’yi ele geçirmeye çalıştılar. Gori Halkı düşman askerlerinin gelmekte olduğunu duyar duymaz Kura ırmağı üzerindeki köprüleri uçurdu. Mevsim ilkbahardı ve sular azgındı. Düşman askerleri Kura’nın sağ yakasını izleyerek ilerlediler. Uğradıkları köyleri yağmaladılar. Rbona civarında ırmaktan karşıya geçiş yolu buldular. Buradan geçerek Kvişheti aşağılarında konakladılar.

Bu sırada Gürcü Ordusu akına başladı. Tbilisi’de bulunan İranlı komutan da 700 askerle yetişti. Kvişhati aşağılarında kanlı çarpışmalar başladı. Gürcü savaşçılar Giorgi Saakadze’nin savaş planlarını uygulayıp zafere ulaştılar.

Bu zaferden sonra Giorgi Saakadze büyük bir itibar kazandı. Kralın güvenini daha da pekiştirdi. Kral Luarsab Giorgi Saakadze’nin kızkardeşiyle evlenip Saakadzelerle dost oldu. Ne var ki Saakadze’nin bu kadar yükselip etkinlik kazandığını gören eski güçlü Tavadlar hasede kapıldılar. Saakadze’nin izlediği politikayı da beğenmediler. Saakadze’nin ideali kralın güçlendirilmesi idi. Kralın güçlenmesi Tavadları sıkıntılara sokardı. Saakadze’nin idealindeki birleşik ve güçlü Gürcüstan da Tavadların çıkarlarına ters düşüyordu. Tavadların düşüncesine göre Gürcüstan’ın güçlenmesini ancak Tavadlar sağlayabilirlerdi. Saakadze’nin düşüncesine göre ise Gürcüstan’ın güçlenmesine Tavadlar engel oluyorlardı. Bu ancak tek kral, tek otorite ile sağlanabilirdi. Saakadze Tavadların çocuklarını ve bazı diğer yandaşlarını toplayarak dayanışma havası yaratmaya çalıştı. Tavadlar buna dayanamadılar ve Luarsab’a asılsız ihbarlarla baskı yapmaya başladılar. Saakadze’nin Kralın tahtında gözü olduğunu, bunun için ortam oluşturmaya çalıştığını söyleyip inandırdılar.

Kral Luarsab Saakadze’yi ortadan kaldırtmayı düşündü. Saray çevresindeki dostları bunu Saakadze’ye bildirdiler. Saakadze kaçıp kaynatasın sığınmak zorunda kaldı. Tüm özel varlığı fesatçıların eline geçip talan edildi.

Saakadze’nin kayınbabası Nugzari, Aragvi Eristaviydi. Kral Luarsab’ın kız kardeşi Prenses Horeşan Nugzarın oğlu ile nişanlıydı. Bu sırada Kaheti Kralı Teymuraz’ın eşi öldü. Kral dul kaldı. Saray erkanının tavsiyesiyle Luarsab kız kardeşini Nugzarın oğlundan ayırıp Teymuraz’a vermeyi kararlaştırdı. Gururlu Eristavi Nugzari kendini hakarete uğramış kabul etti.

Aragvi Eristavi Nugzari ile damadı Giorgi Saakadze İran Şahı Abbas’a giderek Luarsab’ı şikayet ettiler. İran Şahı bu şikayete pek memnun oldu. Bu etkin beylerin kendi yönüne dönmeleri Kral Luarsab ile Teymuraz’ın işlerini bitirmekte yararlı olacaktı. Saakadze ise olaya değişik yönden bakıyordu. Onun niyeti Şah güçlerini kullanarak karşıtlarını dize getirmekti.

Şah Abbas Eristavi Nugzari değerli hediyelerle ödüllendirdi. Ülkesine uğurladı. Saakadze’yi ise İran’da alıkoydu. Aklı, mantığı, azmi ve cesaretiyle Saakadze İran’da kısa süre içinde yüksek ve saygın yere erişti. Şahın güvenini perçinledi.

1614 yılı İran seferleri sırasında Giorgi Saakadze İran ordusu yanında Gürcüstana geldi. Saakadzc’nin Şahın yanında Kartli’ye geri dönmesi onun can düşmanlarının uykularını kaçırmaya başladı. Onlar Saakadze’nin mutlaka intikam alacağından çekiniyorlardı. Şah yanlılarının kasıtlı yaydıkları söylentiler onların korkularını daha da körükleyip paniğe uğrattı. Söylentilere göre, Luarsab Şaha karşı başkaldırı hazırlığı içindedir. Onun için Şah onu tahttan indirip Saakadze’yi Kral yapacaktı. Saakadze ve yandaşları dağlara sığınan emekçi halkı köylerine geri dönmeye çağırıyor, onları Şahın gazabından koruyup işi tatlıya bağlayacaklarını vaat ediyorlardı.

Şaşkınlık içine düşen Tavadlar çıkar yol arama peşine düştüler. Saakadze’nin can düşmanı Şadıman Barataşvili Kral Luarsab’ı İmereti’den getirmeyi şaha söz verdi. Sözünü yerine getirdi. Luarsab’ı getirerek şahın huzuruna çıkardı. Şah Abbas Luarsab’ı ve Saakadze’yi de alarak İran’a yollandı. Teymuraz ise İmereti’de kalmıştı.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.240, Sorun yayınları)