Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Toplumsal düzen

“5. Yüzyıl Kartli’si Romalılann buraya ilk ayak bastıkları ilk yüzyıl Kartli’sine artık benzemiyordu. Geçen 500 yıl içinde birçok yeni olaylar gelişmiş, halkın yaşam biçimi ve sosyal ilişkiler değişikliğe uğramıştı. Aznaurlar çok güç kazanmışlar, çoğalıp zenginleşmişlerdi. Büyük, zengin Aznaurlar giderek devlete karşı etkili olmaya başladı. Devletten yüksek mevki ve rütbeler koparmayı başladılar. Mevki ve rütbelerini çocuklarına, torunlarına da miras yoluyla bırakma hakkını garantiye bağladılar. Öte yandan Kral ailesinden gelme 'Sepe Tsuli'ler de çoğaldılar. Yüksek mevkileri kapan Aznaurlar’ın çoğu bu Sepe Tsuli grubundan geliyordu. Aznaur ailelerinin çocuklarına  'Zepuri' adı veriliyordu. Aznaur sınıfının arkasından 'Tsvrili Eri', bunlardan sonra 'Uazno' sınıfları yer alıyordu. Bunların arkasından ise hiçbir özgürlüğü bulunmayan 'Mona' (köle) ve para ile satın alınmış 'Mhevali' (Hizmetçi kadınlar, halayıklar) geliyordu. Kral ve Aznaurların bir çeşit hizmetçileri daha bulunuyordu. Bunlara 'Msahuri' (Ayakçı, hizmetçi) deniyordu. Bu yıllarda halk arasında sosyal eşitsizlik aldı yürüdü. Aznaurlar Uazno sınıfını insandan saymıyor, aralarındaki farkı belirtmek için “Dağlarla çukurlar bir olur mu” diyorlardı. Büyük Aznaurlar giderek kıralları da hiçe saymaya başlamıştı.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili,Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.87, Sorun yayınları)