Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

İkinci yüzyılda Kolheti

“Kolh Halkı tarafından Romalılara karşı verilen sürekli savaşlar birinci yüzyıl sonlarına doğru eski Kolheti toprakları üzerinde minik birçok beyliğin oluşmasına neden oldu. Kölelik idaresinin yavaş yavaş sona ermesiyle eski Kolheti Kırallığı giderek zayıf düşmüştü. Sonunda Pontuslular ve Romalılar Kolheti idaresine son verdi. Kolheti devletinin yeniden yapılanması ikinci yüzyıl başlarına kadar uzadı.

İkinci yüzyıl başlarında Kolheti’nin durumu şöyleydi: Trabzon vilayetinde yaşayan halk eski Kolh etnik adlarını henüz yitirmemişti. Onların uzak komşuları bazı Kolh toplulukları ise bu adı unutup değişik adlarla varlıklarını koruyorlardı. Bunlardan Trabzonlu Kolhların yakın komşuları Saniler (ǒani) savaşçı bir kabileydi. Romalılar onlara vergi yüklemek istiyorlardı, ancak Saniler Roma baskısını hafife alıp dudak büküyorlardı. Saniler’in Kıralları yoktu. Onların idare sistemleri ilkel halk kurultayı sistemiydi.

Saniler’in doğusunda oturan Makronlar ve Heiniokhlar tek bir idare altında birleşmişlerdi. Bunların doğu komşuları Zidritler’in başında kendi idarecileri bulunuyordu. Kolhlar, Sani ya da ǒanilar, Makronlar, Heniokhlar ve Zidritler Güney Kolheti’nin Çoruh Irmağı güneylerinde yaşıyorlardı.

Kuzey Kolheti bu çağlarda Rioni ve Enguri vadilerinde uzanıyordu. Burada güneyden kuzeye doğru; Zanlar ya da ǒanlar (Lazlar), Apşiller, Abasklar, Sanigler’le meskündü. Bu kabilelerin hepsinin Roma Keizarlan tarafından onaylanmış kendi Beyleri vardı. Romalilar tarafından bu yerel beyliklerin tanınmış olması bir anlamda Kolheti Halkına verilmiş tavizdi. Trabzon, Pasidi, Sevastopol (Sohumi, Dioskuria) gibi kentlerde bulunan Roma tahkimatları onlar için birer dayanak noktasıydı. Kolheti’nin iç kesimlerinde ise Roma varlığı kimsenin umurunda değildi.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili,Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.72, Sorun yayınları)