Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

M.S ilk ve 2.yüzyıllarda Kartli (İberya) Kırallığı’nın güçlenmesi

Kartli Kırallarının politikası

“Bu dönemlerde Doğu Gürcüstan’ın durumu biraz farklıydı. Kartli Romalılar’dan epey uzaklarda güçlü bir ülkeydi. Bu nedenle Romalıların Kartli kırallarından askeri yardımdan başka fazla bir şey istedikleri yoktu. Romalıların Partiyalılara karşı verdikleri savaşlarda Gürcü askerlerine pek ihtiyaçları vardı.

Bu nedenle Romalılar Kartli kırallarına karşı ‘Dostluk’ havası estirmeye çalışıyorlardı. Kartli kralları Romalıların doğudaki sıkıntılarını pek iyi anlıyorlardı. M.S. Birinci yüzyıl içinde Kartli kıralları Romalılara karşı bu dostluk politikasını kendi çıkarlarına kullanmayı başardılar. Bu dönemde Kartli Krallığı daha bir güçlenip genişledi.

Kıral Parsman 1

M.S. 35. yılda Partiyalılar Ermenistan’ı işgal etti. Romalılar bu işgal karşısında Partiyalılara karşı durma gücüne sahip değildi. Roma İmparatoru bu işgal karşısında Gürcüleri kullanmayı planladı. Romalılar Kartli Kıralı Parsman 1 ve Partiyalıları Ermenistan’dan çıkarma karşılığında bu ülkeyi kendilerine hediye edeceklerini söylediler. Ermenistan tahtına Parsman 1’in kardeşi Mitridate’yi çıkarmayı önerdiler. Bu Roma önerisi üzerine kalabalık bir Gürcü ordusu Ermenistan’a saldırıp başkentini işgal etti. Part hükümdarı bir

yandan oğlunun emrinde yeni takviye birlikleri gönderirken öte yandan kiralık askerler bulmak için çevre ülkelere adamlar gönderdi. Kartli Kıralı Parsman da acele davranıp Daryal kapılarını açtı, Sarmat ordularını yardıma çağırdı. Parsman bir yandan da Alban ordusunu getirtip durumunu takviye etti. Parsman daha fazla vakit kaybedip Partiyalıların güçlenmesine fırsat vermeden bu ülkeye saldırdı. Partiyalılar güçlü süvari birliklerine sahipti. Gürcüler de hem atlı, hem piyade ordularıyla hatırı sayılır güce sahiptiler. Romalıların deyimiyle, ‘Gürcüler ve Albanlar dağlı kavimlerdir ve zor koşullara karşı dayanaklıdırlar.’

Persman bu Partiya savaşı öncesinde askerlerini şu sözlerle cesaretlendiriyordu: ‘Kahraman askerlerim bakın şu bizim heybetli ordumuza, bir de şu Partiyalılar’ın altın yaldızlı bayramlık elbiseli askerlerine. Eğer gayret gösterirsek ünümüzü yüceltiriz. Düşmana sırtımızı dönersek hem adımızı lekeler hem yurdumuzu tehlikelere atmış oluruz. Bir yanda bizim kahraman askerlerimiz, öte yanda Partiyalıların altın yaldızlı kukla bebekleri.’

Gürcü-Alban ordularının ağır bastığı bu savaşta Parsman Part Kıralı’nın oğlunun miğferini kılıcıyla ortadan yararak onu ağır yaraladı. Bu olay Partiya askerlerinin moralini bozdu. Savaş alanından kaçmalarına neden oldu. Böylece zafer Gürcüler’in oldu.

Part Hükümdarı Gürcüler üzerine yine saldırdıysa da Gürcüler savaş alanını Partiyalılar’dan daha iyi tanıdıklarından yine zafer Gürcülerin elinde kaldı. Partiyalılar Ermenistan’ı Gürcülere bırakmak zorunda kaldılar.

Kartli Kralı Parsman 1. Ermenistan tahtına kardeşi Mitridate’yi oturtup kıral ilan etti. Mitridate 15 yıl boyunca Ermenistan tahtında hüküm sürdü. Ancak M.S. 51 yılında yine kardeşi Parsman’ın ihanetiyle yaşamını yitirdi. Bu olay şöyle oldu: Parsman’ın boylu poslu, yakışıklı ve güçlü bir oğlu vardı. Adı Radamist’di. Radamist konuşmaları arasında sık sık “Babam artık yaşlandı, ülkemizi korumak ve genişletmek ona zor geliyor” diyordu. Parsman bu sözlerden rahatsız oldu. Tahtına göz koyan oğlu için bir oyun planladı. Radamist’i çağırıp: ‘Ermenistan’a git, amcan Mitridates’i tahttan indir. Kendin kıral ol’ dedi. Radamist sevindi, hemen işe koyuldu. Ermenistan’a gidip ülke büyüklerini toplantıya çağırdı. Ermeni tahtının Mitridate’den kurtarılması gerektiğini anlatıp onları ikna etti. Sonra babası Parsman’la birleşip Mitridate üzerine çullandı. Mitridate öldürülüp tahta Radamist çıkarıldı.

Bu durum ne Partiyalılar’ın hoşuna gitti ne de Romalılar memnun oldu. Radamist kısa sürede baskıcı ve acımasız bir kıral olduğunu göstermekte gecikmedi. Ermeniler’in bu baskılar karşısında sabırları tükendi. Ayaklanıp Radamist’i tahttan indirdiler.

Parsman Ermenilere karşı tehdit ve baskılara başvurdu. M.S. 58 yılında Meshi Gürcülerini örgütleyip Ermenilerin üzerine saldırttı.

Parsman Romalılara doğu savaşlarında askeri yardımlarda bulundu. Romalılar buna karşılık Ermenistan’ın birkaç vilayetini Parsman’a hediye etti.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili,Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.69, Sorun yayınları)