Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Romalılar’ın Kafkasya’daki ilgi alanları

“Dağ geçitlerini elinde bulunduran devletler bunları ticaret yolu olarak da kullanabiliyordu. Kuzey ve güney ülkeleri öteden beri yararlı ticaret ilişkileri sürdürürlerdi. Romalılar’ın bu ülkelerden alacak ya da satacak pek çok mal ve eşya bulunuyordu. Ancak onlar özellikle köle ticaretine önem veriyorlardı. Roma devleti kölelik sistemine dayalı bir devletti. Romalılar Kafkasya topraklarından köleleri ya yok fiyatına satın alıyor ya da esir almak yoluyla tümüyle bedavadan elde etmeye çalışıyorlardı. Kafkasya’da ve özellikle de Kuzey Kafkasya’da köle edinmek pek zor iş değildi. Bura da yaşayan kabileler birbirine baskınlar düzenliyor, genç kız ve erkek tutsaklar elde ediyorlar, bu tutsakları yabancılara satıyor ya da ihtiyaç maddeleriyle takas ediyorlardı. Kuzey Kafkasya’dan esir edinmek için Güney Kafkasya’dan ve özellikle Gürcüstan’dan giden insan tüccarları da az değildi.

Kafkasya geçitleri doğudan gelip Gürcüstan üzerinden Avrupa’ya uzanan iyi birer ticaret yoluydu. Bu ticaret ve tutsak yolunun korunması için Romalılar Kartli Kıralına görev verdiler. Öte yandan Kartli kırallarını elde tutmakla sürekli Pers tehdidi altında bulunan Ermenistan’da da rahat hareket etme olanağı bulabileceklerdi.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili,Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.68, Sorun yayınları)