Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Kuzey Kafkasya çoban oymakları

“Yazlık ve kışlık meralarla zengin Kuzey Kafkasya düzlüklerinde öteden beri kalabalık insan toplulukları yaşıyordu. Bunlar Sarmatlar (Savromatlar), Alanlar, Hunlar vb. topluluklardı. Bu topluluklar geçimleri hayvancılığa dayalı çoban topluluklardı. Bunlar bir ülkeden diğerine dolaşan, mevsimlik otluklar arayan kırsal insanlarıydı. Bu insanlar çobanlık dışında fırsat bulduklarında soygunculuk, yağmacılık, hırsızlık yapmaktan çekinmezlerdi. Dağ geçitlerini açık buldukça güneydeki kültür halklarına da baskınlar düzenler, soygunlar yaparlardı. Çevredeki zengin toplumlar bu yarı ilkel insanları kiralar, komşu düşman toplulukların üzerine saldırtırlardı. Yürekli, usta at binici, savaşçı bu kabileler para için isteyen her ülke adına çekinmeden savaşlara girerlerdi. Bu bakımdan Gürcüler açısından dağ geçitlerinin kontrol altında tutulması kaçınılmazdı. Daryal Geçidi de böyle önemli noktalardan biriydi.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili,Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.66, Sorun yayınları)