Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Gürcüstan dağ geçitleri ve önemi

“Kafkas sırtlarını aşan en elverişli geçit yolları Gürcüstan üzerinden uğruyordu. Abhazeti’de ‘Kluhori’, Raç’a da ‘Mamisonu’, Kartli’de ‘Darialanı’ bu geçitlerin en önemlileriydi. ‘Darialanı’ deyimi Farsça bir deyimdir. Bu deyim (Alan kapısı) anlamındadır. Eskilerde bu kapıya Gürcüler ‘Aragvis kan’ (Aragvi kapısı) derlerdi. Bazen de ‘Ovsta kan’ (Os kapısı.) denirdi. Yunanlar ve Romalılar bu kapıya ‘Kaspi’ ya da ‘Kafkas’ kapısı derlerdi. Daryal geçidi yolu Aragvi Irmağı boyunca uzanır, oradan Terek Vadisi’ne iner. Terek Irmağı Gürcüstan’da doğar, çok dar ve sarp bir yatakta Kuzey Kafkasya’ya doğru uzanır. Fiziksel yapısı itibariyle bu geçidi korumak çok kolaydır. Bugün “Dariali” denen boğaz burasıdır.

Romalılar Gürcüstan’a girdikleri zaman Dariali Geçidi’ni Gürcülerin kontrolünde görmüşlerdi. Gürcüler bu geçidi sarp ve kalın duvarlarla kapatmıştı. Bu kalın duvarların anlam ve önemi bir Romalı yazar tarafından şöyle açıklanmıştı: Kafkas geçitleri doğanın oluşturduğu muazzam kaya oyuk ve yarıklarıdır. Geçit noktası Gürcüler tarafından kalın demir direklerle pekiştirilmiştir. Irmağın bir yakasında sağlam bir Kuman kalesi vardır. Kuman kalesi güneylerden gelecek kalabalık düşman ordularını engellemek için yapılmıştır.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili,Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.67, Sorun yayınları)