Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Gürcüstan birliğinin sağlanması

Giorgi 5’in (Patlak) tahta çıkması

“Demetre Tavdadebuli’nin oğlu Giorgi 5, yukarıda da söz edildiği gibi daha çocuk yaşta Gürcü tahtına çıkarılıp kral ilan edilmişti. Ancak Giorgi yaşı gereği tahtta hiçbir varlık gösteremedi.

İlhanlı Gürcü ilişkileri

Yeni Gürcü kralı Giorgi 5, 1314 yılında tahta çıktığında İran’daki yönetim başında Başvezir Çoban bulunuyordu. Kağan ise henüz küçüktü.

Çoban Gürcü Kralı ile dostane geçinmeye gayret ediyordu. Giorgi 5, Brtskinvale (Parlak)a değer veriyor, gücünü, aklını taktir ediyordu. O kadar ki bazen İran devlet işleri hakkında Giorgi’den akıl ve tavsiye bile alıyordu. Çoban için Giorgi sadece kişisel bir dost değil aynı zamanda devlet işlerinde yardımcı bir danışman, alacağı kararlarda da yandaş olarak görüyordu.

Bu yıllarda İlhanlılar’ın otoritesi sarsılmış, Moğol ordusu artık etkin olmaktan çıkmıştı. Gürcü ordusu ise aksine yüksek askeri karakteri ile İlhanlı idarecilerin takdirini kazanmıştı. 0 derece ki, Gürcü ordusu İlhanlılar için tek dayanak güç haline gelmişti. İlhanlılarla oluşturulan bu olumlu ortamdan yararlanmayı düşünen Kral Giorgi, devlet işlerini tümüyle bağımsız biçimde yürütmeye başladı. Yabancı tarihçilerin bildirdiğine göre ‘Gürcüstan’a hâlâ İlhanlı talimat ve direktifleri geliyordu ancak bunların Gürcüstan’da hiçbir fonksiyonu, geçerliliği kalmamıştı Bu yıllarda İlhanlılar’ın Gürcüstan’da konuşlandırdıkları askerleri de pek azalmıştı. Asker adedi 10.000 kişilik cılız bir güç haline düşmüştü. Bunlar da Gürcü sınır boylarında nöbet tutan birliklerden ibaretti.

Bu durumdan yararlanan Kral Giorgi 5 Parlak ülke birliğini sağlama ortamı elde etti. Ancak İlhanlılar’ın yeni kağanı büyütüp tahtına hakim olduğunda yine eski alışılmış olaylar başladı. Çoban ve ailesi katledildi. Ülkede ayaklanmalar baş gösterdi. Artık İlhanlı Moğol ülkesinin sonu görünmeye başlamıştı. Gürcü Kralı Giorgi bu durumu ülkesi yararına kullanmayı başardı.

İç huzurun sağlanması

Kral Giorgi’nin en önemli problemi ülkede yasa hakimiyeti sağlayıp huzur getirmekti. Kartli’nin göbeğinde Osetyalılar at oynatıyorlar, yağma ve soygunlarla Gürcü halkının yaşamını zehir ediyorlardı. Kral Giorgi önce Osetyalı soygunculara gem vurup onları ülkeden çıkarmanın yollarını düşündü. Osetyalı soyguncular giderek askeri güç oluşturmuşlar, ele geçirdikleri Gori kalesine üslenmişlerdi. Giorgi temizliğe Gori’den başlamalıydı. Kaleyi kuşattı. Üç yıllık kuşatmadan sonra kaleyi Oslardan temizledi.

Giorgi’nin ikinci önemli problemi beylerin, Aznaurların gemi azıya almış hareketleriydi. Ülke birliğini sağlamak, kendi otoritesini kurmak için Heret-Kaheti ve Ermenistan Eristavlarını Kaheti’deki Tsivi dağında toplayarak hepsinin kellelerini koparttı. Kelleleri koparılan bu hain beyler ateşli birer Moğol yanlısıydı.

İmereti ile Samtshe’nin ülke ile birleştirilmesi

Giorgi Brtskinvale Batı Gürcüstan’ın Doğu ile birleştirilmesi konusun da pek duyarlı ve dikkatli davranıyordu. Davit Narin’in ölmesinden sonra tahta çıkan oğlu Konstantine’ye karşı kardeşi Mikel ayaklanmıştı. Uzun yıllar süren düşmanlık 1327 yılında Konstantine’nin ölümüyle sona ermişti. Mikel 1327 yılında İmereti tahtına çıkmış fakat iki yıldan fazla yaşayamamıştı. Mikel’in Bagrat adında küçük yaşta bir oğlu kalmıştı. Giorgi 5 Parlak bu durumdan yararlanmak için İmereti’ye (Batı Gürc.) indi. Başkent Kutaisi’yi işgal edip Prens Bagrat’ı alarak Tbilisi’ye getirdi. Böylece Gürcüstan’da iki bölgeli krallık kaldırılıp ülke birliği sağlanmış oldu.

1334 yılında Samtshe Beyi Sargis 2 öldü. Giorgi 5 onun oğlu Kvarkvare’yi babasının makamına oturtarak tahtını onayladı. Böylece Samtshe Bölgesi Beyliği de Merkezi Gürcüstan Devleti’yle birleştirilmiş oldu.

Yasama çalışmaları

Giorgi 5’in çalışmaları arasında yasama işleri pek önemli faaliyetlerden biriydi. Giorgi 5 14. yüzyıl içinde kanlı toplumsal, sınıfsal sürtüşmelere sahne olan dağlık Gürcüstan bölgelerine özenle yaklaştı. Giorgi yasama organlarını toplayarak dağlı Gürcüler için yasalar çıkarttı. Buna Dzeglis dadeba (Yasa koyma) adı verildi. Helmtsipis Karis Garigeba (Devletin Adaleti) ya da (Yargı usulü) adlı kanun kitabı da bu yasama kurulu tarafından oluşturuldu. Bu yapıt da çağının Gürcüstanı’nın devlet adli idari ve ekonomik yaşamının göstergesidir.

İktisadi durum

Giörgi 5 Brtskinvale İlhanlı Kazan Kağan tarafından bastırılan ve Kazan Akçası adı verilen Moğol parası yerine yeni bir madeni para bastırdı. Bu para gümüş Gürcü parasıydı ve Giorgauli Tetri (Giorgi Akçası) adı taşıyordu.

Durumun düzene girmeye başlaması başkent Tbilisi’de de kendini gösterdi. Avrupalı tüccar ve seyyahlar Giorgi 5 çağı Tbilisi kenti için ‘Yakın doğu ülkeleri arasında en mamur, kalabalık, zengin ve güzel kenti’ diyorlardı.

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.193, Sorun yayınları)