Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Mestumre Cikuri’nin kral vekili tayin edilmesi

“Moğol emirleri gereği Gürcü kralları sık sık Moğolistan’a gidiyor, orada uzun süre kalmak zorunda kalıyorlardı. Öte yandan savaşlara katılan Gürcü birliklerin başında bizzat Gürcü kralının bulunması gerekiyordu. Bu nedenle Gürcü tahtına bir kral vekili tayin etmek zorunluluğu doğmuştu.

Gürcü kanunlarına göre doğal kral vekilleri Mtsigrobaruhutsesj (Bugünkü başbakan)lerdj. Fakat Moğollar bu geleneğe uymuyorlardı.

Batu Kağan Gürcü Kralı Davit 6’yı Moğolistan’a, yanına çağırmıştı. Davit Moğol asıllı karısı Cigda Hatun’u vekil bırakıp gitti. Cigda Hatun’a yardımcı olmak üzere de Mestumre Cikuri’yi tayin etti.

Mestumre Cikuri Mandaturtuhutsesi makamının dört rütbe altında bir bürokrattı. Bu derece alçak sınıftan bir memurun kral yardımcılığına getirilmesi bakanlar ve yüksek rütbeli bürokratlar arasında tepkilere yol açtı.

Davit Ulu, eyaletleri de güvendiği adamlarına emanet etti. Tüm eyöneticileri Cigda Hatun ile Mestumre Cikuri’nin emri altında olacaklardı. Geleneksel ast-üst hiyerarşisi burada bozulmuş olacaktı.

Mestumre Cikuri kısa zaman içinde çalışkan ve enerjik adam olduğunu gösterdi. Ortalıkta cirit atan hırsız ve eşkıyaları yola getirdi. İtaatsiz memurları disiplin altına alıp hizaya getirdi. Bu kadar yoğun problemler arasında da Cikuri, bazı imar faaliyetlerini de sürdürdü. İsani semtinde büyük bir saray inşa etmek için olanakları seferber etti. Cikuri yoksullara, hastalara, yetim ve kimsesizlere, dullara, felaketzedelere yardım eli uzatıp onların sevgisini kazandı.

Davit Ulu’nun Moğol ülkesinde kalması uzayınca Kaheti beyi Torğva Pankeli Davit’in artık geri dönemeyeceğini düşündü. Cigda Hatun’a ve Mestumre Cikuri’ye bağlılığını koparmaya karar verdi. Kendi idaresindeki Kaheti’nin bağımsızlığını ilan edip kral olarak tahtına oturdu. Fakat Torğva Pankeli’nin tahminleri tutmadı. Davit ülkeye döndü. Davit Torğva Pankeli’nin durumunu öğrenir öğrenmez Kaheti’de kaleye sığınmış olan asinin yanına giderek hile ile onu dışarı çıkardı. Kale burçlarına çıkararak oradan aşağıya atıp parçaladı.

Mestumre Cikuri’nin de artık şansı ters dönmüştü. Kral onu da gözden çıkarmıştı. Davit’in eşi Cigda Hatun öldükten sonra o Raça Eristavlar Eristavi Kahaberisdze’nin kızı Güantsa ile nikahlandı. Gvantsa ile Cikuri arasında uyuşmazlık başgösterdi. Cikuri’nin kralın gözünden düşmesinin nedeni buydu.

Cikuri’yi o makamda çekemeyen yüksek rütbeli bürokratlar onu karalama kampanyası açtılar. Sumbat Orbeli, Cikuri’ye iftiralar uydurarak onu Kral Davit’in gizli hazinelerini Moğollar’a jurnallemekle suçladı. Bu iftiraya inanan Kral Davit 6, Cikuri’yi bir gece yarısı saraya çağırttı. İoni sarayından Kur ırmağının parıldayan sularını seyreden krala Cikuri’yi getirdiklerini haber verdiler. Bir zamanların sadık adamı Cikuri’ye bir tek söz bile söyletmeyen Davit, onu balkondan Kur ırmağına atarak ölüme yolcu etti.

Bir Gürcü vaka’nüvisinin verdiği bilgiye göre “Ertesi sabah Cikuri’nin soğuk cesedi Kür ırmağının kumlu kıyısında bulunduğunda korkudan kimse yerinden kıpırdayamadı. Birkaç gün sonra kent halkı saray kapısına dayanarak çürümekte olan Cikuri’nin cesedinin kaldırılıp toprağa verilmesi için izin istedi. Yoksul, hasta, yetim, dul, kimsesiz, felaketzede insanlar Cikuri’den gördükleri iyilikleri onu toprağa gömmekle ödediler.

Bu ilginç, asil devlet adamı Cikuri soyluların çekememezliği yüzünden bu dünyadan silinip gitti.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.174, Sorun yayınları)