Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Gürcü Kırallığının güçlenmesi

11-12. yüzyıllarda Gürcüstan’da toplumsal düzen

“11 - 12. yüzyıllarda Gürcü toplumsal düzeni artık gelişmiş bir feodal düzen çehresine kavuşmuştu. Ülke patronlar ve ‘Kma’ (Kül, ırgat) köylüler olarak ikiye ayrılmıştı. Patronlar, özel mülk sahibi buyrukçu işveren kişilerdi. Bu çağlarda Krallar da bir nevi Patron konumundaydılar. Kralların uyrukları rütbe ve sıfatlarına bakılmaksızın birer ‘Kma’ (Kul) sayılırlardı.

Kırallara bağlı büyük, soylu, Aznaurlar kırallar karşısında birer Kma (Kul) olmalarına karşın emirleri altındaki insanların başında birer buyrukçu patronlardı. Böylece ülke Patron-Kma döngüsü içinde yaşıyordu. Kma’lık değişik zeminlerde gelişen olguydu. Kmaların kaynağı birkaç çeşitti. Örneğin, tutsak alınan insanlarla para ile satın alınan insanlara (kölelere) kısmi özgürlük tanınarak onların Kma durumuna yükseltilmesi mümkündü. Bazı aşağı tabaka insanların varlıklılardan aldıkları borç karşılığında, borçlarını ödeyene değin onlara Kma olmayı kabul etmeleri, bu borcun uzun süre ödenememesi halinde o kişilerin gerçek birer Kma durumuna düşmeleri de mümkündü. Bunlardan başka varlıklı insanlara baş vurup Kma olmak isteyen bazı aşağı tabaka insanları da yaptıkları bir mukavele ile Kmalığı kabul etmeleri de mümkündü. ‘Gönüllü Kma’ adı verilen bu tür Kmalara sahipleri bir dereceye kadar iyi yaşam koşulları hazırlamayı ve can güvenliğinin sağlanmasını taahhüt etmeyi üstlenmiş olurlardı. Gönüllü Kma anlaşması belgesine Gürcüce’de ‘sigeli’ adı verilirdi. Bu tür Kma’lara bazen ‘Sigelli

Irgat’ da denirdi. Bazen nüfus sayımlarında bazı aşağı tabaka insanları rast gele şu veya bu patronun Kma’sı olduğunu yazdırdığı da olurdu. Bunlara ‘Tavdatserili Kma’ (Kendi kendine yazılan ırgat) adı verilirdi. Bu sınır dışında dağlarda yaşayan özgür köylü gruplar da bulunuyordu. Gönüllü ırgatların durumu diğerlerine nazaran biraz daha iyi ve Sigelli ırgatlarla gönüllü ırgatlar mukavele sonunda ayrılma hakkına sahiptiler. Bunların işledikleri toprak tümüyle patrona aitti. Gürcüstan’da en verimli topraklar yüzyıllardan bu yana feodallerin elindeydi.

Patronlar Kma’larını satabilir ya da para ile alabilirlerdi. Patronlar Kmalarını bazen değişik işlerde de kullanabilirlerdi. Hatta bazı patronlar Kmalarını savaşlara bile sürebiliyordu. Oysa savaşa katılmak hak ve yükümlülüğü Aznaurlarla özgür köylülerin göreviydi.

Gürcüstan Halkı sınıfsal isimlerle de anılırlardı. Kıraldan sonra gelen yüksek sınıfa ‘AZNAUR’ denirdi. Aznaurlar çoğunlukla soylular arasından çıkardı. Aznaurlar üç grupta toplanıyordu. En büyükleri ‘Didebuli’ Aznaurlar, ikincisi ‘Kaleliler” (Kaleye sahip olanlar), üçüncüsü de sade Aznaurlar’dı.

Aznaurlar hakim sınıfı oluştururdu. 11. Yüzyılda bunlar Gürcü krallarıyla sürekli savaşlar edip onlann gelişip güçlenmesine engel oluyorlardı. 11. Yüzyıl sonları ile 12. Yüzyıl başlarında Kral Giorgi 2.nin oğlu, Kral Davit Ağmaşenebeli bu asi Aznaurların soluğunu kesmeyi başarmıştı.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.140, Sorun yayınları)