Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Bagrat 4’ün tahta çıkması

“Bagrat tahta çıktığında savaştan yenilgiyle çıkmış, iç çekişmelerle gergin bir memleket buldu elinde. En çok işlerini zorlaştıranlar ise ikiyüzlü hain büyük Aznaurlardı. Tao’lu Aznaurlar devlete karşı hiçbir ihanetten kaçınmıyorlardı. 1027 yılında bu Aznaurlar ülkenin tüm kalelerini düşmana teslim ettiler.

Bizanslılar’la işbirliği: 1027 yılında Bizans orduları Gürcüstan’a karşı saldırıya geçip ülkeyi harabeye çevirmeye başladılar. İkiyüzlü Gürcü Aznaurlar Bizanslılara her türlü yardım ve delalette bulunup işlerini kolaylaştırıyorlardı. Ülke büyük tehlikelerle karşı karşıya kaldı. Fakat küçük yaştaki Gürcü halının düşmanları yanısıra iyi dostları da vardı. Bunlar arasında özellikle Piskopos Saba Mtbevari Şavşet yakınlarındaki Tbeti mevkiinde bir kale inşa etti. Halktan asker toplayıp düşman karşısına dikildi. Fakat o sırada Gürcü-Bizans barış görüşmeleri tekrar başladı. Bu görüşmelerde Gürcüstan’ı Bagrat’ın annesi Kraliçe Mariam temsil ediyordu. Bu görüşmeler sonunda Bizans Keizar’ı kızını Gürcü kralı Bagrat 4 ile evlendirdi. Böylece dostluk kurularak barış sağlanmış oldu.

Fakat kısa zaman sonra Bizanslılar Gürcülere karşı yine düşmanca takındılar. 1032 yılında Bizanslılar Kıral Bagrat’ın üvey kardeşi Demetre’yi kandırarak yanlarına çektiler. Demetre Bizanslılara sığınarak Abhazeti’deki Anakopi kalesini onlara hediye etti. Bu sıralar Kral Bagrat Tbilisi’deki Arap Emirliği ile savaş halindeydi ve Abhazeti işleri için zamanı yoktu.

Tbilisi Emiri eli savaş: 1032 yılında Kartli’nin ileri gelen Feodalleri Kldekari Eristavi Liparit oğlu Liparit ile Ivane Abazasdze Tbilisi Arap Emirini ele geçirdiler. Birtvisi kalesini de aldılar. Fakat Liparit karşıtı bazı feodallerin ısrarı tecrübesiz Kral Bagrat’ı yanıltarak onun serbest bırakılmasını sağladı. Emir tekrar Tbilisi kentine gidip koltuğuna oturdu.
1037 yılında Tbilisi kentinin Arapların elinden kurtarılması fikri yeniden ortaya atıldı. Bagrat 4 Kaheti halının askeri desteğini de sağlayarak Tbilisi kentini kuşatma altına aldı. Kuşatma iki yıl kadar uzadı.

Bu süre içinde kentte o derece açlık ve kıtlık baş gösterdi ki, zamanın Vak’anüvislerine göre, ‘Bir litre (400 Gr.) eşek eti 500 Drama (Dirhem) paraya satılıyordu. Emir buna dayanamayarak kenti terk etmek istedi. Ancak Kral Bagrat anlaşılmaz tutumu ile Liparit’e danışmadan emirle barış anlaşması imzaladı. 1039-1040 yıllarında yapılan bu barış anlaşması Liparit’i memnun etmedi. Bagrat 4’ün izlediği yol Liparit karşıtı Büyük Aznaurların oyunlarından kaynaklanıyordu.

Bagrat ile Kldekari Eristavı Liparit arasında anlaşmazlık : Kral Bagrat 4 ile Liparit arasındaki ilişkiler gerginleşti. Bagrat bu gerginlik yüzünden zaferle sonuçlanan Kaheti savaşını yarıda bırakarak geri dönme gereği duydu. 1044-1045 yıllarında Liparit’le Kral Bagrat arasındaki gerginlik savaşa dönüştü.

Liparit yakın doğu ülkelerinde ünü yayılmış güçlü bir Gürcü komutandı. Bizanslılar ve Müslüman ürkeler onu saygıyla karşılıyorlardı. Bizans Keizar’ı onu Gürcü kralı Bagrat’a karşı kullanmak istiyordu. Bu maksatla ona yaklaşmaya çalışıyordu. Liparit’in gücünü Kral Bagrat da iyi anlayıp takdir ediyordu. Nihayet Bagrat aralarındaki kırgınlığa son verip onu Kartli Eristavlığına atadı. Bu tarihten sonra kısa bir barış dönemine girildi.

Ani ve Tbilisi kentlerinin kurtarılma planları : 1045 yılında Ani İhtiyar Meclisi Bagrat 4’e 9 kale ile Ani kentini vermeyi önerdi. Bagrat bu kent ve kalelerini teslim alarak askerlerini yerleştirdi.

1046 yılında Tbilisi Arap Emirinin ölümünden sonra Tbilisi İhtiyar Meclisi de Bagrat 4’ü Tbilis’e çağırarak bu eski Gürcüstan başkentini kendisine teslim etti. Bunun üzerine Liparit tekrar Bagrat’a karşı hare kete geçti. Liparit’in bu hainane engeli Gürcüstan’a Tbilisi kentini de kaybettirdi, Ani ve kalelerini de…

Bagrat’la Liparit arasında savaş : Kral Bagrat 4 ile Liparit arasında 10 yıl sürecek kanlı ve acımasız bir savaş başladı. Liparit Bizans Keizar’ının askeri desteğiyle Bagrat’a yüklendi. Zafer ibresi çoğu kez Kldekari Eristavi Liparit’ten yana dönüyordu. Liparit Bagrat’a kaybettirdiği birçok şey yanında Tbilisi’n de elden çıkmasına neden olmuştu.

Artık savaşma gücü kalmayan Bagrat 4, 1054 yılında Bizans’a giderek Keizar’dan arabulucuk istedi. Keizar bunu kabul edip Asi Liparit’i yola getirdi, aralarında barış sağladı. Bagrat böylece krallık unvanını kurtardıysa da Liparit’i tüm Meshi topraklarının Feodali olarak tanımak zorunda kaldı.

Bagrat Bizans’ta bulunduğu sırada onun küçük yaştaki oğlu Giorgi Liparit tarafından Gürcüstan tahtına çıkarılıp Kral ilan edildi. Liparit kendisini de Kralın danışmanı tayin ettirdi. Böylece Liparit Gürcüstan yönetimini tümüyle ele geçirmiş oldu.

Liparit’in bu derece büyümesi öteki Feodalleri rahatsız etti. Meshiler ve diğer bazı Aznaurlar Kldekari Eristavi Liparit’i yakalayıp Bagrat’a teslim ettiler. Kral Bagrat 4 bu en güçlü Aznaur Lipariti tüm görevlerden soyutlayarak kilise hizmetine girdi.

Artık Bagrat 4 kendini rahat hissediyordu. 1060 yılında o Kaheti’yi ele geçirmeyi başardı. Ardından Bizanslılarla olan gerginliği yumuşatıp işi tatlıya bağladı.

Gürcüstan’a Türk akınlarının başlaması : Bu kez Gürcüstan  sınırlarına yeni bir tehlike gelip dayandı. 11. Yüzyıl ilk yarılarında İran’ın doğu kesimlerinden Türk kökenli grupların akınları başladı. Bu grupların başında Selçuklu Beyleri bulunuyordu. Bu nedenle bu akıncılara “Selçuklular” adı verildi. Bunlar kısa zaman içinde İran’ı işgal etti. Ardından Ermenistan’ın büyük bölümünü ele geçirdiler. 1065 yılında liderleri Alparslan Gürcüstan’a karşı saldırıya geçti. Cavaheti bölgesinin önemli kentlerinden Ahalkalak’ı ele geçirdi. Halkını kılıçtan geçirdi, kenti soyup soğana çevirdi, ortalığı harabeye çevirdi. 1068 yılında Alparslan Gürcüstan’a ikinci kez saldırdı. Önce Kartli’yi, ardından Argveti’yi yerle bir etti. Ağır kış koşulları Alparslan‘ı Gürcüstan’ı terk etmeye mecbur eni. Ancak o giderayak Tbilisi ve Rustavi kentlerini Gence Sultanı Fadlun’a hediye edip gitti. Bu zor koşullar içinde Kral Bagrat 4’ün Kaheti’yi ülkesine katma niyeti suya düşmüş oldu.

İktidarının son yıllarında Bagrat’ın başarıları : Kıral Bagrat Türk saldırılarından yılmadı. Alparslan’ın Gürcüstan’dan çekilmesinden sonra onun bıraktığı Fadlun’u ca ordusunu kılıçtan geçirdi. Tbilisi kentini kurtardı. Bagrat Tbilisi kentini bazı koşullarla Arap emirlerinin mirasçılarına teslim etti. Bu koşullar şöyleydi: Tbilisi emirleri Gürcüstan’ın vasalları olacak. Her yıl Gürcüstan’a 45 bin Drahan miktarında vergi ödeyeceklerdi. Gürcü Kıralı Bagrat 4 1072 yılında yaşama gözlerini kapadı.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.133, Sorun yayınları)