Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Beylikler arasında liderlik mücadelesi

“9. yüzyıl başlarında liderlik kavgaları beylikler arasında aldı yürüdü. Bu mücadeleci beyler arasında Gürcülerin yanı sıra Tbilisi Arap Emirliğiyle Ermeni beyleri de bulunuyorlardı. Geçmişte dost olan Beyler bugün birbiriyle kıyasıya rekabete girmişlerdi.

Feodaller savaşı iyice kızıştı. 9. yüzyıl başlarında Kaheti Beyi Kartli’nin her bölümünü ele geçirdi. Fakat Klarceti Beyi Aşot Kurapalat Kahetilileri yenilgiye uğratıp Kartli’nin yönetimini de kendi idaresi altına aldı.

Aşot Kurapalat’ın ölümünden sonra Araplar onun küçük yaştaki çocuklarını sıkıştırıp zulmederek Kartli’yi ellerinden aldılar. Klarceti’yi de haraca bağladılar. 826-876 yıllarında Aşot’un yerine tahta geçen Bagrat Kurapalat durumu düzeltmeyi başardı. Bagrat başarılı politika izleyerek halifeye rest çeken Tbilisi Arap emirine karşı halife ordusu safında savaşmaya başladı. Halife bu yardımı karşılığında Bagrat’a Kartli’yi iade etti. ‘Mampali’ sıfatı taşıyan Bagrat’ın küçük kardeşi Gvarami de çok başarılı savaşlar yürüterek Cavaheti, Trialeti, Taşiri, Abotsi ve Artaani (Ardahan) ele geçirdi.

Aşot Kurapalat’ın ölümünden sonra ülkeyi çocukları aralarında bölüştü. Bagratoni Ailesi’nin Klarceti boyundan bir temsilci Kurapalat unvanı almış, bu hanedanın başına geçmişti. Ancak başka bazı Bagrationi ileri gelenleri de çeşitli rütbeler, unvanlar kullanıyorlardı. Kimisi Mampali (Mama Upali). kimisi Eristavt Eristavi, kimisi de Magistros olarak ortaya çıkmıştı.

9. yüzyıl sonlarında Aşot’un mirasçıları arasında iktidar ve toprak kavgaları alevlendi. İlk kıvılcım Trialeti bölgesi yüzünden parladı. 9. yüzyıl ikinci yarısında Argveti ve Katskhi topraklarının sahibi Aznaur, Bağvaş oğlu Liparit’i Trialeti’ye gelerek yerleşti. Trialoti sırtlarından aşıp Kartli’den Cavaheti’ye giden kayalık darboğaz yolu Klde-Kari’de büyük bir kale inşa ederek bu bölgede Klde-Karis Searistac Eristavlığı oluşturdu. Liparit, Bagrat Kurapalat’ın oğlu Davit Kurapalat’ı bu toprakların hükümdarı, kendini de bunun komutanı ilan etti. Trialeti’nin gerçek sahibinin kendileri olduğunu iddia eden Gvarami

Mampali’nin ç bu duruma öfkelendi. Bu yüzden 881 Yılında Davit Kurapalat’ı öldürdüler. Bu karmaşa Klarceti Beyliğini zayıf düşürdü. İktidardaki Gvaram Mampali mirasçılarının kökünü kurutmakla kendini rahat hissetmeye başladı.

9. yüzyıl sonlarına doğru Gürcüstan’da, beyler arasında bir nevi eşitlik sağlandı. Öldürülen Davit Kurapalat’ın oğlu Adarnase 888. yılında Gürcüstan Kralı unvanı kazandı. Böylece eski Kartli Krallarının unvanı yeniden yaşama kavuşturulmuş oldu.

10. Yüzyıl başlarında Kartli için yeniden mücadele başladı. Kartli Gürcüstan’ın orta yerinde, ülkenin kalbi durumundaydı. Bu ülkeyi ele geçirmeyi düşünen herkes önce Kartli’yi elde etmek zorundaydı. 10. Yüzyıl ilk yanlarında Kartli’yi Abhaz Kıralı Konstantine ele geçirdi.

914 yılında Abulkasım komutasındaki Arap orduları Abhaz Kıralı Konstantine’yi geri püskürttü. Fakat bu geri çekilme uzun sürmedi. Konstantine kısa süre sonra yeni topraklar elde etmek için işe koyuldu. Konstantine önce Korepiskopos unvanı taşıyan Kaheti beylerine yaklaştı. Onlarla ittifak kurdu. Bağlaşıklar Albanya’nın batısında kalan Gürcü topraklarından Heret’yi işgal edip aralarında paylaştılar. Abhazeti Kırallığı Konstantine’nin oğlu Giorgi iktidarı yıllarında gücünü artırdı. Giorgi Kaheti’nin de bir bölümüne el koyup topraklarıyla birleştirdi. Ülkenin kuzeybatısına düşen Karadeniz kıyı boylarındaki Ciketi de Abhazlar’ın eline geçti. Kuzey Kafkasya’daki komşu Alanlar Giorgi’nin çabalarıyla Hıristiyanlığı kabul etti. Böylece Giorgi otoritesini Kuzey Kafkasya’ya değin yaymış oldu. Abhaz ülkesi Giorgi’nin oğlu Leon idaresi yıllarında da gücünü korumayı başardı. Kral Leon’un etki ve otoritesi Cavaheti’ye değin uzanıyordu. Ne var ki Leon’un ölümünden sonra çocukları arasında çıkan şiddetli anlaşmazlık Abhaz ülkesi yerini Tao-Klarceti beylerine bırakmaya neden oldu.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.124, Sorun yayınları)