Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Egrisi Halk Kurultayının toplanması yeni hareket stratejisinin tayini

Lazların ruh haleti

“Zamanın bir Romalı tarihçisinin bize bıraktığı bilgilere göre, ‘Egrisi Kıralı Gubaz'ın haince öldürülmesi Laz Halkı ve ordularını ayağa kaldırıp harekete geçirdi. Ordu artık Romalılarla ilişkilerini kesip onlarla birlikte İranlılara karşı savaşa girmemeye karar verdi. Lazlar kıralları Gubaz'ın öldürülmesini kendileri için ‘onur kırıcı bir olay olarak kabul ettiler’.

Laz desteğinin kaybedilmesinin acısını Romalılar ‘Onoguri’ çar­pışmalarında gördüler. Burada 3000 İranlı asker 50.000 Romalı askeri perişan edip yenilgiye uğrattı.

Laz Halk Kurultay ve Ayet’in düşünceleri

Laz Halkı ülkelerinin geleceği hakkında endişelere kapıldı. Laz liderleri kuytu bir vadide büyük bir halk kurultayı topladılar. 'Bu kurultayda tu­tacakları tavır ve alacakları önlemler görüşülecekti. Kurultayı yöneten Aznaurlar ikiye ayrıldı. Grubun birinin başına Roma muhalifi Ayet, diğerinin başına da Partaze geçti.

Ayet; Romalıların işlediği bu cinayetin bir başlangıç olduğunu, on­ların hedefinin Laz toplumunu tümüyle ortadan kaldırmak olduğunu, İranlıların bunlara nazaran daha güvenilir olduklarını anlattı. Sözlerini şöyle sürdürdü: ‘Artık Kolheti'nin eski değeri, gücü sona erdi. Biz ar­tık başkalarını idare etmekten aciz düştük. Bu kaba olaya karşı tepkisiz kalırsak Romalılar bunu fırsat bilir bizi tümüyle hiçe sayarlar. Romalı­lar idareleri altındaki halkları küçümser, tepeden bakarlar, onlara kaba­ca davranırlar. Benim arzum Kolheti’yi eski gücüne yeniden ulaştır­maktır. Başkalarının yardımına muhtaç olmadan savaşta ve barışta kendi ayakları üzerinde durabilecek hale getirmektir. Biz çağın değişme­siyle ve çeşitli talihsizlikler nedeniyle başkalarının hizmetçisi durumu­na düştük. Kaderimiz buysa biz bu yabancılar arasında daha ehveni şer olanı tercih edeceğiz. Bağlaşıklarının hukukunu daha iyi tanıyıp koruyanlardan yana olmalıyız’ dedi.

Ayet'in bu sözleri halkı heyecanlandırıp coşturdu. Halk hep bir ağızdan ‘İranlılarla birleşelim, İranlılarla...’ diye bağırmaya başladı.

Partaze'nin düşünceleri ise tam tersti. Kolhlar arasında saygın yeri olan Partaze halkı sükunete davet ederek söze başladı. ‘Arkadaşlar duygusal düşüncelerden sıyrılıp akıl, mantık yolu seçelim. Yurdumu­zun mutluluğu ve selameti için bu kötü işi unutmaya çalışalım. Acımızı bağrımıza basalım. Kralımız Gubaz'ın öldürülmesi stratejistin işidir. Bunda Keizar'ın suçu yoktur. Romalılar bizim için daha kabule şayan insanlardır. İranlılar aramızdaki din farklılığı nedeniyle bizimle asla birarada yaşamaya tahammül edemezler. Ümitsizliğe, fevri hareketlere kapılmayalım. Atalarımızın geleneksel sabır ve ağırbaşlılığını elden bı­rakmayalım. Bizi mahcup edecek münasebetsizliklere kalkışmayalım. Ülkemiz yararına birlik ve beraberlikten ayrılmayalım. Olan biteni Ke­izar'a bildirelim, bakalım ne cevap alırız ondan. Bizim haklı istekleri­miz yerine getirilmezse o zaman oturur durumu bir kez daha gözden geçiririz’ dedi.

Tsatze’nin tahta çıkması

Bu kurultayda Partaze'nin fikri ağır bastı. Olan bitenler, Keizar'a haber verildi. Katil subayların yar­gılanmaları ve cezalandırılmaları istendi. O sırada Konstantinopol'de bulunan Gubaz'ın kardeşi Tsatze'nin Laz tahtına çıkarılması istendi. Justiniane çevredeki halklar arasında Lazların konumunu ve önemini iyi biliyordu. Bunları karşısına almamaya özen göstererek istediklerini yerine getirdi. Katiller cezalandırıldı. Tsatze II. büyük merasimle, Laz geleneklerine uygun biçimde tahta oturtuldu.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.101, Sorun yayınları)