Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Nikoloz Berdzenişvili

“(Doğumu 28.12.1894 Gogoletisubani Köyü, Bugünkü Çahatauri İlçesi, Ölümü 16.6.1975 Tbilisi)

Babası Aleksandre. Gürcü Sovyet Tarihçisi. 1939’da profesör, 1943’te tarih bilimi doktoru, 1944’te Gürcüstan SSC Bilimler Akademisyeni. 1946’da bilimsel araştırmalar görevlisi, 1944’ten beri Gürcüstan KP üyesi.

1906 yılında Batumi Gimnazyumu’nda öğrenim gördüğü sıralar, devrim hareketlerine katılma suçlamasıyla okulla ilişiği kesildi. Batumi sınırları dışına çıkarılma cezasına çarptırıldı. Okulunu ancak 1917 Devrimi’nden sonra bitirme olanağı bulabildi.

1920 yılında Tbilisi Üniversitesi, Felsefe Bölümü’ne girdi. Ünlü Gürcü tarihçi Prof. İvane Cavahaşvili tavsiyesiyle aynı fakültede Gürcüstan tarihi kürsüsü için profesör yetiştirilmek üzere ihtasasa başladı. 1938 yılında henüz mezuniyet tezini sunmadan kendisine kurul tarafından Tarih bilimleri Doktorluk unvanı verildi. 1939 yılında Tbilisi Devlet Üniversitesi, Gürcüstan Tarihi kürsüsü profesörlüğüne yükseltildi. 1939-58 yılları arasında aynı fakültede tarih bölümü direktörlüğüne getirildi. Önce Sovyetler Birliği Bilimler Akadamesi, Gürcüstan Şubesi, Niko Mar Dil, Tarih ve Maddesel Kültür Enstitüsü’ne, ardından Gürcüstan SSC Bilimler Akademisi, İvane Cavahişvili Tarih Ensitüsü direktörlüğüne getirildi. Bu görev 1948-65 yılları arasında sürdü.

1951-57 yılları arasında Gürcüstan Bililer Akademisi ikinci başkanlığını da yürüttü. 1935-38 yılları arasında Kutaisi Pedagoji Enstitüsü’nde, 1938-40 yılları arasında da Tbilisi Puşkin Pedagoji Enstitüsü’nde çalıştı. 1946-56 arasında Tbilisi Devlet Üniversitesi Gürcüstan Tarihi Kürsüsü başkanlığını yürüttü.

Berdzenişvili başkanlığında yürütülen bilimsel araştırmalar sonucu bu üniversitede tarihçi öğretim kadroları oluşturuldu. 1943 yılında Berdzenişvili’nin katılımıyla ilk kez Marksisit teori ışığında Gürcüstan Tarihi Ders Kitabı kaleme alındı. 1958 yılında kendi deraktörlüğü ve yazıma katılımı ile yeni bir Gürcüstan Tarihi kaleme alınıp yayımlandı. Gürcüstan tarihinde görülen bazı problemler Berdzenişvili’nin verimli, bilimsel çabalarıyla sağlam, gerçekçi bir sonuca bağlandı. 13-18 yüzyıllar arası Gürcüstan Tarihi Marksist teoriler ışığında incelendi. 1-19.yüzyıllar Feodal Gürcü Tarihi’nin esas kaynakları eni konu incelenerek değerlendirildi. Bu çalışmalarla Feodal Çağ Gürcü toplumunda üretken sınıfın oluşması ile ilgili süreç saptandı. Köleci sistem idarenin gelişip yerleşmesi, Feodal Beylikler “Satavado”ların kuruluş süreci ve sonuçları saptandı. Satavadoların doğuşunun zannedildiği gibi Gürcüstan’ın yükselme ve refah süreci içinde değil, aksine ülkede merkezi otoritenin zayıfladığı açmazlar, çıkmazlar sonucu doğduğu saptandı. Bu arada Rus-Gürcü ilişkileri tarihinin derinlikleri yeniden incelenip aydınlatıldı. 19.yüzyıl Gürcüstan Devlet politikası oryantasyonu tarihi de yeniden, doğru biçimde saptanıp aydınlatılma çalışmaları da Berdzenişvili’nin gayretli çabalarıyla mümkün olabildi.

Berdzenişvili çalışmaları arasında önemli yer tutan Tarihsel Gürcü Coğrafyası ile Feodal Çağ Gürcü Sosyo-Ekonomik, Politik, Kültürel gelişmeleri konuları genç nesil Gürcü bilim adamlarının üzerinde durdukları ciddi konulardan bazılarıdır.

Berdzenişvili’nin de katkısıyla yayımlanmış müşterek eserler arasında “15.Yüzyıl Feodal İlişkiler” (1937), 13-17 Yüzyıl Gürcüstan’da Feodal İlişkilerin Gelişmesi Tarihi (1938), Rusça “16-17.Yüzyıl Rus-Gürcü İlişkileri Tarihinden” (1940), “18 Yüzyıl Gürcüstan Tarihi” (1944), “Sınıfsal Çatışmaların Gürcüstan’ın Dış Siyasetine Yansımaları” (1955), “Gürcüstan Tarihi” (1943) (1960) vb. sayılabilir.

Son otuz yıl içinde elde edilen Gürcü Feodal tarihine ait zengin, aktüel ve toplumsal belgelerin katkısı konuyu daha sağlam mecrasına sokmaya hizmet etti.

Berdzenişvili’nin özverili aktif çabaları sonucu Gürcüstan tarihi, arkeolojisi, etnografyası ve folklorunu ele alan bilimsel kurumlar oluşturuldu. Berdzenişvili 1947 yılında İvane Cavahaşvili ve Simon Canaşia ile birlikte kaleme aldığı Gürcüstan Tarihi Ders Kitabı çalışmalarından ötürü Devlet nişanı ile ödüllendirildi. Berdzenişvili Gürcüstan SSC’nin 6.Yüksek Sovyeti’ne başkanlık etti. Ayrıca iki ayrı çalışması ona Kızıl Bayrak Devlet Özel nişanı ve Madalyası kazandırdı.

Berdzenişvili’nin mezarı, Tbilisi Mtatsminda Gürcü yazarlar ve toplumbilimciler özel panteonunda bulunmaktadır.”

(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon  Canaşia,  (İvane  Cavahişvili,s. 23-24,  Sorun yayınları)