Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Arap İstilası’ndan 14.yüzyılın ilk üçte birine kadar...

“İngiliz egemenliğine kadar kuzey illeri: Kökeninde üç Galya-Roma Pagisi olan bu iller derebeylik döneminde her birinin statüsü farklı üç birim oluşturuyordu: Doğudaki Soule Vikontluğu önce Gaskonya Dükleri ve Bigorre Kontları’na, 1078’den itibaren de Bearn Vikontları’na bağlıydı. Ortada varlıklarını 11.yy.’dan beri sürdüren Arberon, Ostabaret, Osses, Cize, Mixe ve Baigorry Beldeleri’nin, iki yüz yıl sonra oluşturdukları ‘Merindad de Ultra-Puertos’ 1530’a kadar Navarra Krallığı’na aitti. Önceleri Navarralı Büyük Sancho’nun hükümranlığı altındayken 1033’ten itibaren Gaskonya Dükü’nün egemenliği altına girdi.

Tüm bu topraklarda yaşayanlar her türlü vergiden bağışık tutuluyor, özel birtakım hak ve özgürlüklerden yararlanıyor, köleliğin ne olduğunu bilmiyorlardı. Akitanyalı Alienor ikinci evliliğini 2.Henri Plantegenet ile yapıp da (1155) İngiltere Kralları aynı zamanda Akitanya Dükü unvanını da alınca, Aşağı Navarra’da olanın aksine, Soule ve Labourd Baronları’yla Vikontları’nı, kamusal haklarını kendilerine devretmeye böylece de toprakları üzerindeki derebeyliklerinden vazgeçmeye zorladı. Artık bölgedeki toplumsal öncelgeler (hiyerarşiler) her ailenin (veya sorun, sülalenin ya da hanedanın) orununa (veya statüsüne) göre aşağıdan yukarıya doğru ‘Fivatière’, ‘Franche’, Inflanconne’ ya da ‘Soylu’ olarak adlandırılacaktı.

Ne var ki yerel soylular İngiliz Hakimiyeti’nden hiç hoşnut değillerdi. Tutumları o kadar olumsuzdu ki sonunda Aslan Yürekli Richard Bayonne’u kuşatmak ve almak zorunda kaldı. 1204’te de Henryi Plantagenet’in kızı Eleonore ile evlenerek miras yoluyla sahip olduğu Gaskonya Dükalığı’na tamamen hakim olmak isteyen Kastilya Kıralı 8.Alfonso, Soule’e ve Laburd’a girdi, Bayonne’u ateşe verdi.

Soule’de Miramontlu Vikont Auger kendi adına İngilizler’e başkaldırma girişiminde bulunduysa da Güzel Felipe tarafından topraklarını Navarra Kıralı Louis’e terk etmeye zorlandı. Louis de aldığı toprakları İnglizler’e iade etti. Tüm bu feodal tepkiler sonucunda 1245 yılında halkla hükümdar arasındaki ilişkileri düzenlemek üzere kurulan Labourd Temsilciliği, halkı İngiliz Yönetimi’ne dana sıkı bağlayarak Fransa’ya karşı kullanma işlevinde bulundu.”

(Basklılar, Jacques Allieres, İletişim Yayınları)