Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Aztekler’de resim ve tezhip

"Büyük klasik uygarlıklar döneminde duvar resmi sanatı yaygındı: Mayalar’da Bonampak freskleri, Monte-Albán Zapotec Halkı’nın renkli cenaze odaları, şahane Teotihuacán dinsel freskleri. Yakın dönemde, Chichén-Itzá’da (Toltek-Maya), Mixtec yurdunda ve Mixtec-Puebla’da (süslü Tizatlán sunağı) duvar resimleri bulunmuştur. Gene aynı bölgede, Cacaxtla’da (Tlaxcala Eyaleti) estetik kalitesi çok yüksek ve arkeolojik özellikleri çok önemli duvar resimleri bulunmuştur: Bunlar muhtemelen, Teotuhacán uygarlığıyla ilişki kuran, iç bölgelerdeki yaylalara yerleşmiş Meksika Körfezi kökenli bir halkın yapıtlarıdır. Aztekler’in tapınaklarının ve saraylarının duvarlarına resimler yaptıkları kesindir. Bu yapıtlar süsledikleri yapılarla birlikte yok olmuştur. Bununla birlikte, Malinalco’da yukarıda belirttiğimiz yekpare taştan tapınağa bitişik bir yapıda bir fresk kalmıştır. Konusu büyük olasılıkla avcı ve savaşçı tanrı Mixcoatl’ın yer aldığı bir sahnedir.

Aztek katibine ‘ressam’ (tlacuilaoni) denirdi. Gerçekten de, hiyeroglifik ve piktografik yazmalar, konuları dinsel olsun, tarihsel olsun, hatta yönetimle ilgili olsun, her şeyden önce resim derlemeleri, özenle yapılmış ve renklendirilmiş küçük tablolardı. İspanyollar’ın ateşinden kurtulabilmiş en güzel ‘codexler’ ösellikle Mixtec ülkesinden (Codex Nuttall) ya da Mextic-Puebla’dan (Borgia) çıkmıştır; gerçek anlamda Aztek yazmalarının üslubunda bu kültürlerin kesin etkileri görülür. Codex SBorbonicus (Biblioteqhue du Palais-Bourbon, Paris) özellikle çok güzel bir kehanet takvimi içeren bir ritüel kitabıdır. Bu takvimin on üç günlük yirmi dizisi, gündüz ve gece koruyucu tanrılarıyla birlikte bütün simgeleri yer alır bu kitapta. Her dizinin sorumluluğunu üstlenmiş olan tanrılar ve tanrıçalar sayfanın ortasında, bir yığın sembolik nitelik ve objeyle birlikte yer alır. Codex Telleriano-Remensis (Biblioteqhue nationale, Paris) tarihsel bir yapıttır ve belli başlıolayları yıl yıl anlatır. Hükümdarlarının tahta çıkmaları ve ölümleri, savaşlar ve fetihler, büyük tapınağın hizmete girişi, depremler, ay ve güneş tutulmaları vb. Çok önemli bir idari ve mali belge olan Codex Mendoza’ya (Bodleian Library, Oxford) İspanyol fethinden kısa sure sonar Aztek katipleri tarafından kesin şekli verilmiş, kral naibi don Antonio de Mendoza’nın emriyle 2.Moktezuma dönemindeki imparatorluk haracının defterleri kaydedilmiştir buraya. Her sayfada hiyeroglif karakterlerle bir eyaletin kentleri, bu eyaletin vergi kesenekçilerine vermek zorunda oldukları malların nitelik ve niceliği yer almıştır. Dinsel ve tarihsel kitaplar minyatürlerle, genellikle karışık sahnelerle süslenirken, Mendoza’da memurların düzenlediği bir dosyanın kesinliği ve kuruluğu görülür. Burada figurative unsure aşırı bir biçimde stilize edilmiştir: Esasa indirgenmiş olan piktografi gerçek bir yazıya yaklaşır.

Sadece estetik açıdan incelendiğinde, bu Aztek kitapları zengin bir sanat geleneğini ve ince bir zevki yansıtır. Bu bağlamda, açık seçik bir üslup birliği bunları heykel ve alçak kabartma yapıtlarına bağlar.”

(Aztekler, Jacques Soustelle, Dost Yayınları, 2006 Eylül, s.106)